«از سنگ تا رنگ» در چهلستون؛ روایت فناوری رنگ در نقاشی‌های تاریخی
مهدی صدیقیان_پژوهشگر مطالعات فرهنگی
مصطفی هادی‌پور مدیر پایگاه میراث جهانی کاخ‌موزه چهلستون اصفهان، روز یکشنبه پنجم مهرماه در آیین افتتاح این نمایشگاه گفت: نمایشگاه «از سنگ تا رنگ» با حضور معاون برنامه‌ریزی فرمانداری اصفهان، معاونان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان و جمعی از مسئولان و کارشناسان این مجموعه در کاخ‌موزه چهلستون برپا شده است.
به گفته او، هدف این نمایشگاه تنها نمایش نمونه‌هایی از سنگ‌ها و رنگ‌دانه‌های تاریخی نیست، بلکه تلاش شده مسیر تبدیل مواد اولیه به رنگ نیز برای مخاطب قابل مشاهده باشد؛ از محل تهیه مواد و نحوه خرد و فرآوری آنها گرفته تا ترکیب با مواد دیگر و آماده‌سازی برای استفاده در نقاشی و تزئینات معماری.
هادی‌پور با اشاره به تنوع مواد مورد استفاده در رنگ‌سازی سنتی گفت: رنگ‌های به‌کاررفته در نقاشی‌های دیواری چهلستون را می‌توان در گروه‌هایی مانند رنگ‌دانه‌های معدنی، مواد رنگی آلی و بست‌های طبیعی بررسی کرد و در این نمایشگاه نمونه‌هایی از این مواد و شیوه آماده‌سازی آنها در معرض دید قرار گرفته است.
برخی از رنگ‌دانه‌ها در گذشته از مواد معدنی و سنگ‌های طبیعی مانند لاجورد، زرنیخ، مالاکیت و آزوریت به دست می‌آمدند. این مواد پس از فرآوری و تبدیل شدن به پودر، با بست‌ها و مواد طبیعی ترکیب می‌شدند تا رنگ مورد نیاز برای اجرای نقاشی‌ها و تزئینات فراهم شود.
در کنار مواد معدنی، منابع آلی نیز در تهیه برخی رنگ‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفتند. یکی از نمونه‌های شناخته‌شده، رنگ قرمز دانه است که از حشره‌ای با همین نام به دست می‌آمد و پس از فرآوری به عنوان رنگ‌دانه مورد استفاده قرار می‌گرفت.
نمایش این فرآیندها می‌تواند نگاه مخاطب به نقاشی‌های تاریخی چهلستون را از یک تجربه صرفاً بصری فراتر ببرد؛ چراکه پشت هر رنگ و نقش، مجموعه‌ای از دانش، مواد اولیه و روش‌های فنی قرار داشته است.
بازگشایی اتاق شاه‌عباسی پس از پنج سال
مدیر پایگاه میراث جهانی کاخ‌موزه چهلستون همچنین از بازگشایی اتاق شاه‌عباسی پس از حدود پنج سال خبر داد.
این فضا در بخش گوشواره‌ای و در قسمت ورودی سمت چپ کوشک اصلی قرار دارد و طی سال‌های گذشته به دلیل اجرای اقدامات مرمتی و حفاظتی امکان بازدید عمومی از آن وجود نداشت.
هادی‌پور با اشاره به اقدامات انجام‌شده در این بخش گفت: طی حدود یک سال گذشته عملیات مورد نیاز برای حفاظت و مرمت اتاق شاه‌عباسی انجام شد و پس از پایان عملیات و جمع‌آوری داربست‌ها، این فضا برای ورود گردشگران آماده شد.
به گفته او، اتاق شاه‌عباسی از نظر تزئینات معماری و نقاشی ظرفیت قابل توجهی دارد و در آن می‌توان طرح‌های اسلیمی، گیاهی و هندسی و ترکیب‌های رنگی متنوعی را مشاهده کرد؛ عناصری که بخشی از ویژگی‌های هنری و تزئینی کاخ چهلستون را به نمایش می‌گذارند.
به گفته او، اتاق شاه‌عباسی از نظر تزئینات معماری و نقاشی ظرفیت قابل توجهی دارد و در آن می‌توان طرح‌های اسلیمی، گیاهی و هندسی و ترکیب‌های رنگی متنوعی را مشاهده کرد؛ عناصری که بخشی از ویژگی‌های هنری و تزئینی کاخ چهلستون را به نمایش می‌گذارند.
هادی‌پور گفت هم‌زمان با بازگشایی این فضا، مسیر جایگزین و سیرکولاسیون حرکتی جدیدی برای بازدیدکنندگان تعریف شده تا گردشگران بتوانند با نظم بیشتری در بخش‌های مختلف مجموعه حرکت کنند و از فضاهای پیش‌بینی‌شده بازدید داشته باشند.
نمایشگاه «از سنگ تا رنگ» در کنار بازگشایی اتاق شاه‌عباسی، فرصتی برای آشنایی بیشتر بازدیدکنندگان با بخشی از فنون، مواد و دانش به‌کاررفته در تزئینات چهلستون فراهم کرده است؛ دانشی که شناخت آن می‌تواند درک دقیق‌تری از ارزش هنری و تاریخی این بنای دوره صفوی به دست دهد.
