ایران: پیشنهاد راه‌اندازی شبکه آزمایشگاه‌های فوتونیک بریکس

به گزارش پایگاه خبری پژوهندگان عصر، ششمین نشست کارگروه فوتونیک بریکس با محوریت فناوری‌های فوتونیک در زمینه‌های ارتباطات، محاسبات و حسگری، از سوم تا ششم اکتبر ۲۰۲۶ در شهر بنگلور هند برگزار شد. در این نشست، نمایندگان کشورهای عضو به تبادل نظر درباره اولویت‌ها و مسیرهای توسعه همکاری‌های مشترک در این حوزه پرداختند. ستاد توسعه فناوری‌های کوانتوم، لیزر و فوتونیک معاونت علمی با هماهنگی مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست جمهوری، به‌صورت مجازی در این نشست شرکت کرد و وحید جان‌نثاری، دبیر ستاد، نظرات و پیشنهادات کشورمان را ارائه نمود.

جان‌نثاری در این نشست بر لزوم انتقال همکاری‌های بریکس از سطح گفت‌وگوهای علمی به سمت برنامه‌های اجرایی و پروژه‌های مشترک تأکید کرد و تقویت ارتباط مستقیم میان پژوهشگران کشورهای عضو را به‌عنوان یکی از الزامات توسعه همکاری‌های پایدار در حوزه فوتونیک معرفی نمود. وی همچنین بر توسعه برنامه‌های تبادل دانشجو و پژوهشگر و گسترش برنامه‌های آموزشی و پژوهشی مشترک میان کشورهای عضو تأکید کرد و افزود که برقراری ارتباط مستمر میان دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی بریکس می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری پروژه‌های علمی و فناورانه مشترک باشد.

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های کوانتوم، لیزر و فوتونیک معاونت علمی، همچنین توسعه همکاری میان زیرساخت‌های پژوهشی و آزمایشگاهی کشورهای عضو را از دیگر محورهای پیشنهادی ایران در این نشست عنوان کرد. به این ترتیب، پیشنهاد ایجاد یک شبکه بین‌المللی از آزمایشگاه‌های فوتونیک بریکس و معرفی آزمایشگاه‌های شاخص کشورهای عضو مطرح شد تا پژوهشگران بتوانند از ظرفیت‌های تخصصی موجود در زمینه ساخت، مشخصه‌یابی، آزمون و کالیبراسیون و سایر زیرساخت‌های تخصصی بهره‌مند شوند. این پیشنهاد با هدف استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های زیرساختی کشورهای عضو و تسهیل دسترسی پژوهشگران به تجهیزات و خدمات تخصصی آزمایشگاهی ارائه شد و می‌تواند به تقویت همکاری‌های مشترک میان مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی کشورهای عضو کمک کند.

جان‌نثاری همچنین بر ضرورت فعال‌تر شدن فراخوان‌های مشترک بریکس و تعریف پروژه‌های کوچک، مشخص و هدفمند میان دو یا چند کشور عضو تأکید کرد. بر اساس پیشنهاد او، این پروژه‌ها باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که مسیر مشخصی از پژوهش تا توسعه فناوری را طی کنند و از مرحله مطالعات و تحقیقات اولیه به نمونه اولیه، فناوری اعتبارسنجی‌شده و در نهایت همکاری‌های صنعتی و توسعه محصول برسند. تمرکز بر پروژه‌های محدود و قابل اجرا نیز از دیگر موضوعات مورد تأکید ایران بود تا همکاری‌های شکل‌گرفته در چارچوب کارگروه فوتونیک، علاوه بر تبادل علمی، به دستاوردهای فناورانه قابل ارزیابی منجر شود.

نماینده ایران همچنین از گسترش دامنه همکاری‌های کارگروه فوتونیک بریکس در حوزه فناوری‌های کوانتومی استقبال کرد و بر ظرفیت کشورهای عضو برای توسعه همکاری‌های مشترک در زمینه‌هایی همچون رایانش کوانتومی و ارتباطات کوانتومی تأکید نمود. با توجه به ارتباط میان فناوری‌های فوتونیک و فناوری‌های کوانتومی، توسعه همکاری میان ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه کشورهای عضو در این حوزه‌ها می‌تواند زمینه‌ساز تعریف برنامه‌های مشترک جدید در زنجیره توسعه فناوری‌های پیشرفته باشد.

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های کوانتوم، لیزر و فوتونیک معاونت علمی همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکار مشخص برای پیگیری مستمر تصمیمات کارگروه تأکید کرد. برگزاری نشست‌های دوره‌ای، تعیین برنامه‌های مشخص و تمرکز بر تعداد محدودی از اقدامات اجرایی و قابل ارزیابی تا نشست بعدی، از دیگر پیشنهادهای ایران در این نشست بود. بر این اساس، ایجاد سازوکاری برای پایش پیشرفت برنامه‌های توافق‌شده می‌تواند به استمرار همکاری‌ها و تبدیل تصمیمات و پیشنهادات مطرح‌شده در کارگروه به اقدامات عملی و پروژه‌های مشترک میان کشورهای عضو بریکس کمک کند.