آغاز توسعه فناوری رمزنگاری پساکوانتومی در بانک مرکزی
معاون علمی رئیس‌جمهور اعلام کرد که بانک مرکزی به‌عنوان رهبر بانک‌های کشور، فعالیت خود را در زمینه رمزنگاری پساکوانتومی آغاز کرده است. این اقدام می‌تواند به تقویت امنیت اطلاعات مالی و بانکی کشور کمک...
به گزارش پایگاه خبری پژوهندگان عصر، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در نشست امضای تفاهم‌نامه پساکوانتومی با بانک مرکزی که امروز با حضور همتی، رئیس بانک مرکزی، در محل معاونت علمی برگزار شد، اظهار داشت: به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین رویدادهای حوزه علم و فناوری در سال جاری، در چهارم شهریور ۱۴۰۵ رقم خواهد خورد و به‌طور قطع در آینده‌ای نزدیک، این روز به‌صورت ویژه‌ای یاد خواهد شد.
وی ادامه داد: بانک‌ها همواره در زمینه تکنولوژی و فناوری پیشرو بوده‌اند. اگر به تاریخچه نگاه کنیم، نخستین فناوری‌هایی که مردم در زندگی خود تجربه کردند، فناوری‌هایی بودند که توسط بانک‌ها توسعه یافته‌اند و این نهادها همواره در این زمینه پیشگام بوده‌اند. ما از اینکه بانک مرکزی به‌عنوان پیشرو در توسعه فناوری، امروز این تفاهم‌نامه را امضا می‌کند، بسیار خوشحالیم.
افشین افزود: اطمینان دارم افرادی که این خبر را در آینده، چه در داخل و چه در خارج از ایران، می‌شنوند، درک خواهند کرد که ایران در لبه فناوری قرار دارد. اینکه بانک مرکزی این موضوع را همزمان با دنیا دنبال می‌کند، نشان‌دهنده آن است که ایران همواره در زمینه‌های فناوری، به‌ویژه فناوری‌های نوظهور، پیشتاز و پیشران بوده است.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور اظهار کرد: از همه دوستان درخواست دارم که با تعیین ضرب‌الاجل، این فرایند را تا پایان دولت به جمع‌بندی مناسبی برسانیم. برنامه‌ای سه‌ساله تنظیم شده است که امیدواریم با فشردگی بیشتر، تا دو سال آینده و پایان دولت چهاردهم، به یک جمع‌بندی بازگشت‌ناپذیر برسیم.
وی ادامه داد: با توجه به ظرفیتی که در دولت چهاردهم ایجاد شده، این توانایی را داریم. از ابتدای دولت چهاردهم، یکی از موضوعات مهمی که معاونت علمی به‌صورت زیرساختی پیگیری کرده، حوزه کوانتوم بوده است. معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور گفت: از حدود ۱۵ دانشگاه کشور در زمینه آزمایشگاه‌های کوانتوم حمایت کرده‌ایم، فعالیت‌های پژوهشی شکل گرفته و سه آزمایشگاه خوب کوانتوم در کشور داریم و سه آزمایشگاه آموزشی کوانتوم نیز خریداری شده که در اختیار دانشگاه‌ها قرار می‌گیرد.
وی افزود: نیروی انسانی خوبی پرورش یافته، سرفصل‌های درسی در دانشگاه‌ها ایجاد شده و شرکت‌های دانش‌بنیان نیز شکل گرفته‌اند. امروز زنجیره ما در حال تکمیل شدن است و یکی از حلقه‌های اصلی این زنجیره، بازار است؛ زیرا فناوری به مشتری نیاز دارد.
افشین ادامه داد: با توجه به نیاز روزی که بانک‌ها و به‌خصوص بانک مرکزی به‌عنوان هدایتگر بانک‌ها باید پیگیری کنند، بحث رمزنگاری اهمیت ویژه‌ای دارد. امیدواریم با این تفاهم‌نامه، هم مردم احساس اطمینان بیشتری داشته باشند و هم شبکه بانکی با یک تغییر ناگهانی مواجه نشود.
وی گفت: به‌محض ورود به دوره پساکوانتومی، حتی رمزنگاری‌هایی که امروز انجام شده‌اند نیز ممکن است ذخیره و سپس باز شوند؛ بنابراین، برای این موضوع نیز باید تدبیر کنیم. معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور افزود: با تکیه بر جوانان و نخبگان ایرانی، امیدواریم این فناوری نیز به‌زودی در کشور رشد کند و سرریز آن در دیگر حوزه‌ها نیز آثار خود را نشان دهد.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور ادامه داد: امروز نیز خوشحالیم که با درایت آقای دکتر همتی و همکاران محترم ایشان، برای مسئله‌ای که به‌زودی به یکی از چالش‌های شبکه بانکی تبدیل خواهد شد، اقدام شده است. توسعه فناوری کوانتوم، مزایای زیادی خواهد داشت، اما در کنار آن، معایبی نیز به همراه دارد.
وی گفت: یکی از این معایب آن است که کدگذاری‌ها و رمزنگاری‌های عادی که امروز امن تلقی می‌شوند، دیگر امن نخواهند بود؛ زیرا سرعت پردازش و محاسبات، روش‌های موجود را از امنیت خارج می‌کند. افشین اظهار کرد: اینکه امروز هم‌راستا با کشورهای پیشرو در زمینه فناوری، بانک مرکزی به‌عنوان رهبر بانک‌های کشور، آغازکننده فعالیت در حوزه رمزنگاری پساکوانتومی شده است، بسیار جای خوشحالی دارد.
کشورهایی مانند آمریکا، کانادا و ژاپن نیز اکنون آغاز کرده‌اند تا بانک‌های خود را دسته‌بندی و مهاجرت از رمزنگاری عادی به رمزنگاری کوانتومی را دنبال کنند. وی افزود: قطعاً این مهاجرت در همه کشورها به‌صورت تدریجی، اولویت‌بندی‌شده و مرحله‌ای انجام می‌شود.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با اشاره به برنامه‌های معاونت علمی ذیل این تفاهم‌نامه، گفت: چند برنامه در این زمینه داریم که با هم‌افزایی دنبال خواهد شد. نخست، بنیاد علم ایران است که در بخش پژوهش، توسعه فعالیت‌ها در حوزه کوانتوم را به‌صورت جدی پیگیری می‌کنیم.
وی ادامه داد: همزمان با این تفاهم‌نامه، فراخوان‌های پژوهشی در حوزه پولی و بانکی برگزار می‌شود و معاونت علمی و بنیاد علم ایران از این حوزه حمایت خواهند کرد تا بخش علمی نیز به‌روز و همزمان پیش برود. افشین گفت: بخش دیگر، بنیاد ملی نخبگان است که در آن، تربیت نخبگان در حوزه کوانتوم را در اولویت قرار داده‌ایم تا بتوانیم نیروی انسانی نخبه و دارای شرایط ویژه را تقویت کنیم.
وی افزود: بخش بعدی، شرکت‌های دانش‌بنیان هستند که می‌خواهند در زمینه کوانتوم فعالیت کنند. مهم‌ترین موضوع در این فناوری آن است که برای این شرکت‌ها بازار ایجاد شود؛ چراکه تا زمانی که بازار شکل نگیرد، عموماً فناوری نیز رشد نمی‌کند.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور اظهار کرد: اکنون بزرگ‌ترین بازار کشور در این حوزه ایجاد شده است. با اتفاقی که رخ داده و تغییری که قرار است صورت گیرد، بانک مرکزی اعلام می‌کند و قطعاً این موضوع به همه بانک‌ها نیز ابلاغ خواهد شد. در نتیجه، شرکت‌های دانش‌بنیان و شرکت‌هایی که در زمینه کوانتوم فعالیت می‌کنند، می‌توانند فعالیت خود را بر رمزنگاری پساکوانتومی متمرکز کنند.
وی گفت: این اتفاق موجب می‌شود اکوسیستم کوانتوم در بخش رمزنگاری پساکوانتومی شکل بگیرد و این موضوع بسیار مهمی است. این اقدام صرفاً یک پژوهش یا کار تحقیقاتی نیست، بلکه یک کار واقعی و اصیل به شمار می‌رود.
افشین افزود: بخش مهم دیگر، آماده‌سازی زیرساخت‌ها توسط معاونت علمی و بانک مرکزی است. این زیرساخت‌ها شامل آزمایشگاه‌های حوزه کوانتوم می‌شود؛ زیرا با ورود به حوزه کوانتوم، باید سندباکس‌هایی تشکیل شود تا الگوریتم‌های تهیه‌شده صحت‌سنجی، مقیاس‌پذیری و تاب‌آوری آنها مشخص شود.
وی ادامه داد: طبق هماهنگی‌های انجام‌شده، این آزمایشگاه در مرکز انفورماتیک بانک مرکزی مستقر خواهد شد. در دنیا نیز معمولاً یک مجموعه وابسته به بانک مرکزی به‌عنوان مرکز آزمایشگاهی معرفی می‌شود و وظایف مربوطه را انجام می‌دهد تا شرکت‌ها بتوانند فعالیت خود را پیش ببرند.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور گفت: این تفاهم‌نامه را نقطه عطفی برای تغییری که در فناوری و تکنولوژی بانک مرکزی رخ می‌دهد، می‌بینم.