آغاز دومین دوره «آزمایشگر کوچک؛ افتخار فردا»
به گزارش خبرنگار پژوهندگان عصر،دومین دوره مسابقه ملی «آزمایشگر کوچک؛ افتخار فردا» با هدف تبدیل یادگیری علوم از آموزش نظری به تجربه عملی و تقویت روحیه پرسشگری، خلاقیت و مهارت‌های علمی دانش‌آموزان دوره ابتدایی، در پنج حوزه سلول‌های بنیادی، زیست‌فناوری، هوافضا، فناوری نانو و انرژی‌های نوین برگزار می‌شود.
امیر یونسیان، رئیس شبکه آزمایشگاهی کشور، با اشاره به اهمیت شکل‌گیری نگرش علمی در سال‌های نخست تحصیل، اظهار کرد: مسابقه ملی «آزمایشگر کوچک؛ افتخار فردا» فراتر از یک رقابت دانش‌آموزی است و تلاش می‌کند کودکان را با علم از مسیر مشاهده، تجربه، آزمایش و پرسشگری آشنا کند؛ رویکردی که می‌تواند زمینه پرورش نسلی خلاق، کنجکاو و آشنا با فناوری‌های نوین را فراهم کند.
وی افزود: در دومین دوره این مسابقه، دانش‌آموزان دوره ابتدایی فرصت دارند با پنج حوزه علمی و فناورانه شامل سلول‌های بنیادی، زیست‌فناوری، هوافضا، فناوری نانو و انرژی‌های نوین آشنا شوند و مفاهیم علمی مرتبط با این حوزه‌ها را در قالب فعالیت‌های عملی و آزمایش‌های ساده تجربه کنند.
یونسیان با اشاره به تجربه دوره نخست مسابقه گفت: نخستین دوره «آزمایشگر کوچک؛ افتخار فردا» در چارچوب طرح جامع مهارت‌آموزی دانش‌آموزان برگزار شد و استقبال دانش‌آموزان و معلمان از این برنامه نشان داد آموزش آزمایشگاهی و تجربه‌محور می‌تواند نقش مؤثری در افزایش انگیزه دانش‌آموزان برای یادگیری علوم داشته باشد. در دوره نخست، ۶۵۰ اثر از دانش‌آموزان سراسر کشور به دبیرخانه مسابقه ارسال شد و مشارکت دانش‌آموزان از شهرها، مناطق کمتر برخوردار و روستاهای مختلف کشور از ویژگی‌های این برنامه بود.
رئیس شبکه آزمایشگاهی کشور ادامه داد: در دومین دوره، دانش‌آموزان می‌توانند به‌صورت انفرادی یا گروهی، یک یا چند آزمایش از آزمایش‌های ارائه‌شده در راهنمای مسابقه را متناسب با علاقه خود انتخاب و آن را در مدرسه، پژوهش‌سرا یا خانه اجرا کنند. پس از اجرای آزمایش نیز لازم است فیلم فعالیت تهیه و در سامانه رقابت‌های علمی شبکه آزمایشگاهی کشور به نشانی competition.labsnet.ir ثبت شود.
وی تأکید کرد: در طراحی این مسابقه تلاش شده است فعالیت‌های علمی متناسب با گروه سنی دانش‌آموزان و با رویکرد یادگیری از طریق تجربه ارائه شود تا دانش‌آموز بتواند فرآیند علمی را از طرح پرسش و اجرای آزمایش تا مشاهده و تحلیل نتیجه تجربه کند.
یونسیان نقش معلمان و مراکز آموزشی را در موفقیت این برنامه مهم دانست و گفت: تجربه دوره گذشته نشان داد حضور دبیران راهنما و مشارکت پژوهش‌سراها، مدارس و مراکز آموزشی می‌تواند کیفیت اجرای فعالیت‌های آزمایشگاهی را ارتقا دهد. بر همین اساس، در این دوره نیز نقش دبیران و مراکز آموزشی در هدایت و پشتیبانی از دانش‌آموزان مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: در دوره گذشته، ۶۴ دبیر به‌عنوان راهنما در هدایت دانش‌آموزان مشارکت داشتند و ۳۱ مرکز آموزشی از ۱۵ استان کشور در اجرای مسابقه همکاری کردند. همچنین ۲۸ دبیر با برگزاری دوره‌های آموزشی برای دانش‌آموزان و معلمان، به توسعه آموزش‌های علمی و آزمایشگاهی کمک کردند؛ به‌گونه‌ای که ۳۸ دوره آموزشی برای دانش‌آموزان با بیش از یک‌هزار و ۱۶۵ شرکت‌کننده و ۲۹ دوره آموزشی برای معلمان با بیش از یک‌هزار و ۲۳۰ شرکت‌کننده برگزار شد.
رئیس شبکه آزمایشگاهی کشور با اشاره به نتایج ارزیابی دوره گذشته اظهار کرد: آثار دانش‌آموزان بر اساس شاخص‌هایی از جمله تبیین هدف آزمایش، صحت اجرای مراحل، توانایی تحلیل نتایج، کیفیت ارائه و رعایت اصول تولید محتوا ارزیابی شد. همچنین عملکرد دبیران راهنما و مراکز مشارکت‌کننده نیز بر اساس شاخص‌های مشخص مورد بررسی قرار گرفت و از برگزیدگان این بخش‌ها تقدیر شد.
یونسیان خاطرنشان کرد: در دوره گذشته، ۶۶ درصد آثار مربوط به دانش‌آموزان دوره دوم ابتدایی و ۳۴ درصد مربوط به دوره اول ابتدایی بود و ۵۵ درصد آزمایش‌ها در محیط خانه و ۴۵ درصد در مدارس و پژوهش‌سراها انجام شد. این تجربه نشان داد که اجرای فعالیت‌های آزمایشگاهی لزوماً به حضور در یک آزمایشگاه تخصصی محدود نیست و می‌توان با طراحی فعالیت‌های متناسب، یادگیری تجربی علوم را در محیط خانه و مدرسه نیز دنبال کرد.
وی ادامه داد: یکی از نکات قابل توجه در دوره گذشته، مشارکت دانش‌آموزان مناطق کمتر برخوردار بود؛ به‌طوری‌که حدود نیمی از شرکت‌کنندگان از شهرها و مناطق کمتر برخوردار کشور بودند. این موضوع ظرفیت برنامه‌های آموزش آزمایشگاهی برای گسترش فرصت‌های یادگیری علمی در میان دانش‌آموزان با شرایط و محل زندگی متفاوت را نشان می‌دهد.
رئیس شبکه آزمایشگاهی کشور هدف اصلی این برنامه را شکل‌دادن به تجربه‌ای ماندگار از علم در ذهن دانش‌آموزان عنوان کرد و گفت: دانش‌آموز باید علم را علاوه بر کتاب و کلاس، از مسیر دیدن، ساختن، آزمایش‌کردن و کشف‌کردن تجربه کند. چنین تجربه‌ای می‌تواند زمینه‌ساز تقویت اعتمادبه‌نفس علمی، خلاقیت و علاقه‌مندی دانش‌آموزان به فعالیت‌های پژوهشی و فناورانه در سال‌های آینده باشد.
یونسیان در پایان با اشاره به برنامه‌ریزی برای توسعه این رویکرد آموزشی، بر اهمیت استمرار دوره‌های توانمندسازی معلمان، توسعه آموزش‌های آزمایشگاهی و استفاده از ظرفیت حوزه‌های نوظهور فناوری برای آشنایی دانش‌آموزان با علوم و فناوری‌های جدید تأکید کرد.
دومین دوره مسابقه ملی «آزمایشگر کوچک؛ افتخار فردا» فرصتی برای دانش‌آموزان دوره ابتدایی است تا مفاهیم علمی را از مسیر تجربه عملی بیاموزند و نخستین گام‌های خود را در مسیر مشاهده، پرسشگری، آزمایش و کشف بردارند.