چین در نصب ربات‌ها رکورد زد؛ نگاهی به آمار اروپا و آمریکا
بر اساس داده‌های جدید فدراسیون بین‌المللی رباتیک، تولید صنعتی به مرحله‌ای جدید وارد شده است. پیش‌بینی می‌شود موجودی ربات‌های صنعتی در سال ۲۰۲۵ به ۵.۰۷۹ میلیون دستگاه برسد که نشان‌دهنده رشد ۹ درصدی...
به گزارش پایگاه خبری پژوهندگان عصر، بر اساس اطلاعات جدید فدراسیون بین‌المللی رباتیک (IRF)، برای نخستین بار در یک سال، بیش از ۶۰۰ هزار ربات جدید در کارخانه‌های مختلف جهان نصب شده است. تعداد دقیق ربات‌های نصب شده در سال جاری به ۶۰۳ هزار دستگاه می‌رسد که نسبت به سال گذشته ۱۱ درصد افزایش را نشان می‌دهد. اهمیت این ارقام زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم تعداد ربات‌های فعال در کارخانه‌های جهانی طی هفت سال گذشته بیش از دو برابر شده است. اتوماسیون صنعتی از مرحله بهبود بهره‌وری بنگاه‌ها فراتر رفته و به یکی از مؤلفه‌های کلیدی ظرفیت صنعتی کشورها تبدیل شده است. جهش پس از چهار سال ثبات نسبی در مسیر یک دهه گذشته، تغییر مقیاس بازار رباتیک صنعتی را نمایان می‌سازد. در این راستا، نصب سالانه ربات‌های صنعتی از ۲۵۴ هزار دستگاه در سال ۲۰۱۵ به ۴۰۰ هزار دستگاه در ۲۰۱۷ رسید و پس از افت در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰، در سال ۲۰۲۱ از مرز نیم میلیون دستگاه عبور کرد. بازار در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ در محدوده ۵۴۰ تا ۵۵۰ هزار دستگاه باقی ماند، اما جهش در سال ۲۰۲۵ رکورد جدیدی با ۶۰۳ هزار دستگاه به ثبت رساند.
این تحول هم‌زمان با افزایش ۱۰ درصدی نصب در صنایع الکترونیک و خودروسازی و رشد ۲۲ درصدی در صنایع فلزی و ماشین‌آلات رخ داده است. پشت این موج، مجموعه‌ای از محرک‌های ساختاری قرار دارد. بازآرایی زنجیره‌های تأمین، سیاست‌های صنعتی برای بازگرداندن یا نزدیک‌سازی تولید، کمبود نیروی کار در برخی اقتصادهای صنعتی و تحولات جمعیتی، توجیه اقتصادی اتوماسیون را تقویت کرده‌اند. پیشرفت در زمینه هوش مصنوعی، بینایی ماشین و فناوری حسگرها نیز دامنه وظایفی را که می‌توان به ربات‌ها سپرد، گسترش داده است. ساده‌تر شدن برنامه‌نویسی و یکپارچه‌سازی سامانه‌ها نیز هزینه ورود بنگاه‌های جدید به اتوماسیون را کاهش می‌دهد.
چین و شکل‌گیری نوعی عدم تقارن صنعتی، مهم‌ترین یافته گزارش اخیر فدراسیون بین‌المللی رباتیک را تشکیل می‌دهند. این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۵۴ هزار ربات صنعتی نصب کرده است که معادل ۵۹ درصد کل نصب‌های جهانی محسوب می‌شود. برای درک مقیاس این برتری کافی است چین را با چهار بازار بعدی مقایسه کنیم. در این فهرست، ایالات متحده ۳۸.۴ هزار، ژاپن ۳۶.۲ هزار، کره جنوبی حدود ۳۰.۲ هزار و آلمان ۲۴.۸ هزار دستگاه نصب کرده‌اند. مجموع این چهار کشور حدود ۱۳۰ هزار دستگاه است. چین به تنهایی نزدیک به ۲.۷ برابر مجموع چهار بازار بزرگ بعدی ربات صنعتی نصب کرده است. روند تاریخی نیز برتری چین در این حوزه را تأیید می‌کند. نصب سالانه چین از ۶۹ هزار دستگاه در ۲۰۱۵ به ۱۷۶ هزار دستگاه در ۲۰۲۰ و ۲۹۵ هزار دستگاه در ۲۰۲۴ رسید و در سال ۲۰۲۵ با رشد ۲۰ درصدی به حدود ۳۵۴ هزار دستگاه جهش کرد. در نتیجه، حدود ۵۹ درصد افزایش خالص نصب جهانی در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به افزایش نصب در چین نسبت داده می‌شود.
به اعتقاد کارشناسان، لایه مهم‌تر این تحول در سمت عرضه قرار دارد. تولیدکنندگان چینی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹۵ هزار ربات را در بازار داخلی خود نصب کرده و ۵۵ درصد بازار چین را در اختیار داشته‌اند. بنابراین چین هم‌زمان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده جهان و دارای یک صنعت داخلی بزرگ تأمین ربات است. چنین ترکیبی ظرفیت اتوماسیون را به سیاست صنعتی، زنجیره تأمین تجهیزات تولید و توان رقابت کارخانه‌ای پیوند می‌دهد.
صعود آمریکا و افت خفیف اروپا در رتبه‌های بعدی، پس از چین، ایالات متحده با رشد ۱۲ درصدی و نصب نزدیک به ۳۸ هزار و ۵۰۰ دستگاه از ژاپن عبور کرده و به دومین بازار بزرگ جهان تبدیل شده است. هند نیز با رشد ۱۵ درصدی و نصب حدود ۱۰ هزار و ۵۰۰ دستگاه به جایگاه ششم رسیده است. آهنگ حرکت هند از منظر بلندمدت قابل توجه‌تر است، زیرا نصب سالانه ربات در این کشور بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ به طور متوسط سالانه ۲۷ درصد رشد کرده است. از سوی دیگر، تصویر اروپا تا حد زیادی از سایر بازیگران بزرگ این عرصه متفاوت است. آلمان همچنان بزرگ‌ترین بازار اتحادیه اروپا محسوب می‌شود و ۴۱ درصد نصب‌های این اتحادیه را در اختیار دارد، اما نصب سالانه ربات صنعتی آن در سال ۲۰۲۵ هشت درصد کاهش یافته و به کمتر از ۲۵ هزار دستگاه رسیده است. ایتالیا با حدود ۷۸۰۰ دستگاه کاهش ۱۱ درصدی، فرانسه با نزدیک ۴۵۰۰ دستگاه کاهش ۸ درصدی و اسپانیا با حدود ۴۳۰۰ دستگاه کاهش ۱۵ درصدی را ثبت کرده‌اند. داده‌ها نشان می‌دهند که آهنگ سرمایه‌گذاری در اتوماسیون صنعتی میان قطب‌های اصلی اقتصاد جهان به طور نامتقارن در حال تغییر است.
هوش مصنوعی به عنوان مرحله بعدی اتوماسیون صنعتی، موج کنونی رباتیک را با تحول فناورانه ربات‌ها هم‌زمان کرده است. فدراسیون بین‌المللی رباتیک در گزارشی مستقل درباره هوش مصنوعی و رباتیک تأکید کرده که ادغام هوش مصنوعی ظرفیت سازگاری، کارایی و استقلال عملکردی ربات‌ها را افزایش می‌دهد. هوش مصنوعی تحلیلی امکان تشخیص الگو، پیش‌بینی خرابی و بهینه‌سازی مسیر و منابع را فراهم می‌کند و هوش مصنوعی مولد حرکت از اتوماسیون مبتنی بر قواعد ثابت به سامانه‌هایی را تسریع می‌کند که آموزش و سازگاری آن‌ها با وظایف جدید آسان‌تر است. برآورد فدراسیون بین‌المللی رباتیک ادامه همین مسیر را نشان می‌دهد. نصب جهانی ربات‌های صنعتی در سال ۲۰۲۶ با رشد ۹ درصدی به حدود ۶۵۵ هزار دستگاه خواهد رسید و تا ۲۰۲۹ می‌تواند به ۸۰۶ هزار دستگاه در سال برسد. معنای راهبردی این ارقام فراتر از بزرگ شدن بازار رباتیک است. ترکیب رباتیک، هوش مصنوعی، بینایی ماشین و حسگرهای پیشرفته در حال تغییر واحد سنجش قدرت صنعتی است. در چنین محیطی، ظرفیت تولید باید در کنار تعداد کارخانه‌ها و نیروی کار، با میزان توانایی یک اقتصاد در تجهیز خطوط تولید به سامانه‌های هوشمند، تأمین داخلی تجهیزات اتوماسیون و انتشار این فناوری در سراسر بخش صنعت سنجیده شود. داده‌های سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد این گذار با سرعتی نامتقارن در حال وقوع است و چین در کانون این عدم تقارن قرار گرفته است. بنابراین، مسئله اصلی دهه پیش رو این است که چه کشورهایی خواهند توانست هوش مصنوعی را از یک قابلیت محاسباتی به ظرفیت فیزیکی تولید تبدیل کنند.