توجه نیویورکر به مستند تازه مانی حقیقی در جشنواره فیلم نیویورک
به گزارش نجمه مجیدی خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری باورخبر، مستند تازه مانی حقیقی با عنوان «مرا عاشق چنان باید که هر باری که برخیزد قیامت‌های پرآتش ز هر سویی برانگیزد» در شصت‌وچهارمین جشنواره فیلم نیویورک به نمایش درآمد و مورد توجه رسانه‌های سینمایی قرار گرفت.
این فیلم که در بخش اصلی جشنواره حضور دارد، درباره ناصر بخشی، نقاش، هنرمند مفهومی، مجموعه‌دار و آرشیویست ایرانی، و شریک زندگی او رقیه نجدی است؛ زوجی که در تبریز زندگی می‌کنند و مجموعه‌ای گسترده از اشیا، اسناد و مواد تاریخی را گردآوری و نگهداری کرده‌اند. جشنواره فیلم نیویورک فیلم را اثری مستند درباره حافظه جمعی و رابطه هنر، آرشیو و تاریخ ایران معرفی کرده است.
مرکز توجه فیلم حقیقی، آرشیوی است که ناصر بخشی طی سال‌ها گردآوری کرده است؛ مجموعه‌ای از اشیای پیدا‌شده و اسناد تاریخی کمتر رسمی که دوره‌های مختلف تاریخ ایران را دربرمی‌گیرد.
به نوشته جشنواره، این آرشیو از دوران پیش از اسلام تا دوره معاصر امتداد پیدا می‌کند و تلاش بخشی برای حفظ موادی است که می‌توانند بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی جامعه را ثبت کنند.
فیلم در تبریز می‌گذرد و حقیقی به جای ساختن یک پرتره کلاسیک از یک هنرمند، زندگی بخشی و شیوه کار او با اشیا و اسناد را به موضوع اصلی فیلم تبدیل کرده است.
رقیه نجدی؛ هنرمندی در کنار یک آرشیویست
یکی دیگر از محورهای فیلم، رقیه نجدی است که به عنوان هنرمند و شریک زندگی ناصر بخشی در فیلم حضور دارد.
جشنواره فیلم نیویورک آثار سوررئالیستی نجدی را نیز بخشی از جهان بصری فیلم معرفی کرده و نوشته است که نقاشی‌های او در کنار فعالیت‌های بخشی، وجه دیگری از روایت فیلم درباره هنر و جامعه ایران را شکل می‌دهد.
به این ترتیب، فیلم تنها درباره یک مجموعه‌دار یا یک آرشیو نیست؛ بلکه رابطه میان هنرمند، زندگی شخصی، اشیا، حافظه و روایت تاریخی را نیز دنبال می‌کند.
نخستین حضور مانی حقیقی در بخش اصلی جشنواره
این فیلم برای مانی حقیقی اهمیت دیگری هم دارد. جشنواره فیلم نیویورک اعلام کرده که حقیقی با این اثر برای نخستین بار در بخش اصلی این جشنواره حضور دارد.
شصت‌وچهارمین دوره جشنواره فیلم نیویورک از ۲۵ سپتامبر تا ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ برگزار می‌شود و فیلم حقیقی یکی از آثار بخش اصلی آن است. این فیلم همچنین در این دوره نخستین نمایش جهانی خود را تجربه کرده است.
نمایش‌های رسمی فیلم در جشنواره برای ۳۰ سپتامبر، اول اکتبر و ۲ اکتبر برنامه‌ریزی شده و مانی حقیقی در برخی از این نمایش‌ها برای گفت‌وگو با تماشاگران حضور داشته است.
واکنش نیویورکر به فیلم
روزنامه و مجله فرهنگی The New Yorker نیز در گزارشی درباره هفته نخست جشنواره فیلم نیویورک، مستند حقیقی را مورد توجه قرار داده است.
این نشریه فیلم را پرتره‌ای از زوج هنرمند ایرانی، ناصر بخشی و رقیه نجدی، توصیف کرده و به شیوه‌ای که حقیقی از طریق زندگی آنها به موضوعاتی مانند هنر، آرشیو و حافظه فرهنگی نزدیک شده، توجه نشان داده است.
نیویورکر همچنین به استفاده حقیقی از تصاویر آرشیوی و شیوه پیوند دادن این مواد با روایت فیلم اشاره کرده و حضور این اثر را در میان فیلم‌های مهم هفته نخست جشنواره بررسی کرده است.
فیلمی درباره ثبت چیزهایی که ممکن است فراموش شوند
آنچه این فیلم را از یک مستند معمول درباره زندگی یک هنرمند جدا می‌کند، اهمیت ویژه‌ای است که به جمع‌آوری و حفظ اشیا و اسناد داده می‌شود.
در معرفی رسمی جشنواره آمده است که آرشیو بخشی می‌تواند به عنوان نوعی روایت شخصی از حافظه جمعی دیده شود؛ روایتی که از طریق اشیایی شکل می‌گیرد که در موزه‌ها و روایت‌های رسمی الزاماً جایگاهی ندارند.
از این منظر، فیلم مانی حقیقی را می‌توان روایتی درباره اهمیت ثبت و نگهداری خاطرات و نشانه‌های فرهنگی نیز دانست؛ اینکه چگونه یک مجموعه شخصی می‌تواند تصویری متفاوت از تاریخ و زندگی اجتماعی یک جامعه ارائه دهد.
مانی حقیقی و یک تجربه متفاوت سینمایی
مانی حقیقی پیش از این نیز در سینمای ایران با آثار داستانی و تجربه‌های متفاوت سینمایی شناخته شده است، اما فیلم تازه او در قالب مستند ساخته شده و بخش مهمی از روایت آن بر مشاهده زندگی و فعالیت‌های واقعی شخصیت‌های فیلم استوار است.
جشنواره نیویورک نیز در معرفی این اثر، آن را فیلمی «زنده و نامتعارف» درباره ناصر بخشی و آرشیو بزرگ او معرفی کرده است.
حضور این فیلم در جشنواره‌ای با سابقه طولانی در معرفی سینمای مؤلف و آثار مستقل، توجه تازه‌ای را به یک فیلم ایرانی درباره هنر، آرشیو و حافظه فرهنگی جلب کرده است.