انقلاب در صنایع با الکتروموتورهای پیشرفته؛ صرفه‌جویی ۸۰ درصدی در مصرف انرژی
یک شرکت دانش‌بنیان با بومی‌سازی فناوری قوای محرکه الکتریکی و هیبرید، موفق به کاهش ۱۰ تا ۸۰ درصدی مصرف برق در صنایع، ناوگان حمل‌ونقل، آسانسورها و لوازم خانگی شده است. این دستاورد می‌تواند تأثیر مثبتی...
مصطفی کاشانی، مدیرعامل یک شرکت دانش‌بنیان، در گفت‌وگو با پایگاه خبری پژوهندگان عصر، به تشریح فعالیت‌های این شرکت پرداخت و گفت: این شرکت در زمینه طراحی و تولید قوای محرکه الکتریکی و هیبرید و همچنین مدیریت انرژی مشغول به کار است. وی افزود: در بحث خودروهای سواری، موتور، گیربکس، اکسل و اجزای مرتبط با انتقال قدرت از موتور به چرخ‌ها، زنجیره قوای محرکه را تشکیل می‌دهند. این مفهوم تنها به خودرو محدود نمی‌شود و در تجهیزات مختلفی که در زندگی روزمره استفاده می‌شوند نیز وجود دارد.
کاشانی ادامه داد: به عنوان مثال، در یک کولر، قوای محرکه شامل موتور و تسمه‌ای است که کولر را به حرکت درمی‌آورد. در ماشین لباسشویی نیز چنین مجموعه‌ای وجود دارد و در آسانسور نیز مجموعه‌ای از سیم، کابل، موتور و گیربکس وظیفه جابه‌جایی کابین را بر عهده دارد که این مجموعه نیز در تعریف قوای محرکه قرار می‌گیرد.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان نما موتور پیشران با اشاره به ارتباط مستقیم فعالیت این شرکت با موضوع مصرف انرژی بیان کرد: قوای محرکه در تجهیزات مختلف بخش عمده‌ای از انرژی را مصرف می‌کند. برای مثال، در یک آسانسور ممکن است برای روشنایی کابین یا پخش موسیقی نیز انرژی مصرف شود، اما بخش اصلی انرژی برای جابه‌جایی کابین مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وی افزود: در وسایل نقلیه سوختی نیز عمده انرژی حاصل از سوختن سوخت صرف حرکت وسیله نقلیه می‌شود، بنابراین در تجهیزاتی که دارای حرکت هستند، بخش قابل توجهی از انرژی توسط قوای محرکه مصرف می‌شود و طبیعی است که فعالیت در زمینه قوای محرکه با مصرف و مدیریت انرژی ارتباط مستقیم داشته باشد.
کاشانی درباره حوزه‌های کاربرد محصولات نما موتور گفت: این فناوری تقریباً در تمامی صنایع قابلیت استفاده دارد، اما در حال حاضر می‌توان پنج یا شش حوزه را به‌عنوان بازارهای اصلی و کاربردهای برجسته این فناوری در نظر گرفت. وی یکی از حوزه‌های مهم کاربرد این فناوری را صنعت تهویه عنوان کرد و گفت: سرمایش و تهویه، انواع فن‌ها، کولرها و سیستم‌های مختلف سرمایشی از جمله حوزه‌هایی هستند که این نوع موتورها در آنها کاربرد دارند. در این تجهیزات، موتور وظیفه به حرکت درآوردن فن یا سامانه دمنده را بر عهده دارد.
مدیرعامل نما موتور پیشران درباره فناوری مورد استفاده در محصولات این شرکت اظهار کرد: قوای محرکه پیش از این نیز در لوازم خانگی، وسایل حمل‌ونقل و تجهیزات مختلف وجود داشته است، اما فعالیت ما بر قوای محرکه مبتنی بر فناوری جدید متمرکز است؛ فناوری که از موتورهای الکتریکی با مصرف بهینه انرژی استفاده می‌کند. وی افزود: این فناوری در بازار عمدتاً با عنوان موتورهای براشلس الکتریکی یا BLDC شناخته می‌شود و ما در زمینه قوای محرکه و مدیریت انرژی مبتنی بر این فناوری فعالیت می‌کنیم. مهم‌ترین ویژگی این کلاس از موتورها، مصرف انرژی کمتر و بهینه‌تر بودن آنها نسبت به فناوری‌های قبلی است.
کاشانی ادامه داد: یکی از حوزه‌های مهم استفاده از این فناوری، سیستم‌های تهویه و تبرید است. حوزه بالابر و آسانسور نیز یکی دیگر از بخش‌هایی است که ما در آن فعالیت می‌کنیم. در حوزه حمل‌ونقل نیز خودرو، دوچرخه، موتورسیکلت و ون، همگی دارای قوای محرکه هستند و در وسایل حمل‌ونقل برقی که در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته‌اند، استفاده از این نوع فناوری در قوای محرکه اهمیت پیدا کرده است.
وی گفت: ما در حوزه وسایل نقلیه برقی و هیبریدی نیز وارد شده‌ایم و در این زمینه فعالیت می‌کنیم. در لوازم خانگی نیز کاربرد این فناوری بسیار گسترده شده است. در لوازم خانگی شارژی تقریباً به‌صورت مطلق از این فناوری استفاده می‌شود و در لوازم خانگی عمومی نیز استفاده از آن با سرعت در حال رشد و تبدیل شدن به فناوری غالب است.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان نما موتور پیشران اضافه کرد: بر اساس نیاز، امکان استفاده از این فناوری در صنایع دیگر نیز وجود دارد و برای مثال در صنایع نفت و پتروشیمی، چاه‌های آب و حوزه‌های مشابه نیز می‌توان از این فناوری استفاده کرد.
کاشانی درباره وضعیت این فناوری در جهان و اینکه آیا فناوری مورد استفاده نما موتور یک فناوری جدید محسوب می‌شود یا خیر، گفت: این فناوری بسیار جدید نیست، اما در سال‌های اخیر تجاری و اقتصادی شده است. تجاری و اقتصادی شدن آن نیز وابسته به این است که امکان استفاده از محصول و فناوری در کاربردهای مختلف به وجود بیاید.
وی با اشاره به موتورهای کم‌مصرف مورد استفاده در کولرهای آبی افزود: یکی از نمونه‌هایی که در سال‌های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته، کولرهای آبی است. در یکی دو سال گذشته استفاده از موتورهای کم‌مصرف در کولرهای آبی الزامی شده و پس از ایجاد این الزام، یکی از مهم‌ترین راهکارهای کولرسازان استفاده از موتورهای براشلس در کولرها بوده است.
مدیرعامل نما موتور پیشران ادامه داد: تجاری شدن این فناوری و محصول نیازمند آن است که محصول کم‌مصرف در بازار مطالبه داشته باشد. یکی از مهم‌ترین عواملی که باعث تشویق، ترغیب و ترویج استفاده از چنین فناوری‌هایی می‌شود، هزینه انرژی است.
کاشانی تصریح کرد: در صنایعی که انرژی برای آنها گران است و در کشورهایی که قیمت انرژی بالاتر است، این فناوری سریع‌تر توسعه پیدا می‌کند. کشور ما از این نظر تاکنون کشور پیشرویی نبوده است، زیرا انرژی در ایران ارزان قیمت است و متاسفانه در بسیاری از موارد انرژی ارزش واقعی خود را ندارد. وی افزود: البته در سال‌های اخیر قوانین مختلفی برای اصلاح قیمت انرژی در کشور در حال اجراست. در بسیاری از صنایع، مصرف بیش از حد برق می‌تواند موجب اعمال جرائم سنگین شود. همچنین برخی صنایع در صورت عبور از میزان مشخصی از مصرف، باید برق بیشتری خریداری یا برق پاک تهیه کنند و در بورس انرژی اقدام به خرید برق نمایند. مجموعه این اقدامات در جهت اصلاح قیمت انرژی از دید صنعت و ایجاد یک عامل مشوق برای حرکت صنایع به سمت فناوری‌های کم‌مصرف است.
کاشانی در پاسخ به این پرسش که کشورهای صاحب این فناوری کدام کشورها هستند، گفت: این فناوری را نمی‌توان یک فناوری بسیار پیچیده و ناشناخته دانست، اما کشورهای صاحب صنعت و تولیدکننده، طبیعتاً صاحب این فناوری نیز هستند. کشورهایی که تولید و صنعت ندارند، طبیعتاً چنین فناوری‌هایی را نیز در اختیار ندارند، اما کشورهای صنعتی اغلب به این فناوری دسترسی دارند.
وی درباره میزان صرفه‌جویی انرژی حاصل از استفاده از این موتورها اظهار کرد: نمی‌توان یک پاسخ کلی برای میزان صرفه‌جویی ارائه کرد، زیرا این میزان کاملاً به صنعت و نوع کاربرد بستگی دارد. در یک کاربرد ممکن است کاهش مصرف ۱۰ تا ۲۰ درصد باشد و در کاربرد دیگری حتی بتوان کاهش مصرف ۷۰ تا ۸۰ درصدی ایجاد کرد.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان نما موتور پیشران با تاکید بر اهمیت طراحی محصولات متناسب با نیاز هر کشور گفت: یکی از عواملی که به ترویج این محصول و فناوری کمک می‌کند، این است که بتوان با یک نگاه عمومی و متناسب با نیاز بازار، فناوری را توسعه داد. وی افزود: برای مثال، کولر آبی کالایی است که در بسیاری از کشورهای جهان مانند ایران رایج نیست، بنابراین نمی‌توان انتظار داشت که یک کولر آبی متناسب با نیاز ایران را بتوانیم به‌راحتی از چین تهیه کنیم و از تولیدکننده چینی نیز موتور مناسب برای همان کولر را بخریم.
کاشانی ادامه داد: اگر بتوانیم خودمان محصولی متناسب با اقلیم و نیاز کشور طراحی کنیم، چه‌بسا در زمینه صرفه‌جویی مصرف انرژی نیز به نتایج بهتری برسیم. این نتیجه می‌تواند بهتر از زمانی باشد که یک محصول وارداتی از چین یا محصولی را که برای بازار دیگری طراحی شده است، برای نیاز داخلی مورد استفاده قرار دهیم.
وی تاکید کرد: وقتی خودمان صاحب دانش و فناوری هستیم، می‌توانیم به صرفه‌جویی‌های بهتری دست پیدا کنیم، زیرا احتمالا اقلیم، صنعت و سیستم خودمان را بهتر از دیگران می‌شناسیم. هیچ‌کس در چین محصولی را صرفاً برای اقلیم ایران طراحی نمی‌کند، بلکه محصول را برای اقلیم و نیاز خودش طراحی می‌کند و ما به‌عنوان مشتری آن را خریداری می‌کنیم.
این مدیر دانش بنیان گفت: این روندی بوده که تا امروز طی شده و به همین دلیل ممکن است محصولی که برای بازار چین بهینه است، برای بازار ایران بهینه نباشد.
کاشانی در پاسخ به این پرسش که آیا این فناوری می‌تواند در مناطق محروم و گرم جنوب کشور و به‌ویژه برای کولرهای آبی مورد استفاده قرار گیرد، گفت: یکی از موضوعات مهم در طراحی بومی یا اقلیمی، شناخت شرایط و نیازهای هر منطقه است. وی افزود: باید بدانیم در هر منطقه از کشور از چه ظرفیت‌هایی مانند انرژی خورشیدی می‌توان استفاده کرد، ساختار خانه‌ها چگونه است و مردم به چه کالاهایی اقبال بیشتری دارند. شناخت این نیازها در طراحی محصول متناسب با اقلیم اهمیت زیادی دارد.
مدیرعامل نما موتور پیشران یکی از محصولات مورد استفاده در این زمینه را فن‌های صنعتی عنوان کرد و گفت: یکی از محصولاتی که روی آن کار کرده‌ایم، فن‌هایی است که در صنعت دامداری مورد استفاده قرار می‌گیرند. این فن‌ها در واقع پنکه‌های بزرگ‌تر صنعتی هستند.
کاهش بیش از ۷۰ درصدی مصرف برق در دامداری‌ها
کاشانی توضیح داد: دامداری‌ها و به‌ویژه گاوداری‌های صنعتی دارای سوله‌های بزرگی هستند که سقف دارند، اما دیوارهای آنها باز است. دام‌ها زیر سقف قرار می‌گیرند و در معرض هوای آزاد هستند. این سوله‌ها در طول سال و به‌صورت شبانه‌روزی نیازمند تهویه هستند. وی ادامه داد: به دلیل گازهایی که در محیط تولید می‌شود، این گازها باید جابه‌جا و از محیط خارج شوند و به همین دلیل دامداری‌ها نیاز مستمر به تهویه دارند. از سوی دیگر، در زمان گرم بودن هوا، دام‌ها به خنک‌سازی نیز نیاز دارند.
مدیرعامل نما موتور پیشران افزود: یک دامداری تعداد زیادی فن در زیر سوله دارد که باید به‌صورت مستمر کار کنند. با وجود اینکه قیمت برق برای دامداری‌ها پایین است، برخی دامداری‌ها در حال حاضر با جرائم سنگین در قبض برق خود مواجه می‌شوند یا با مسائلی مانند قطعی برق روبه‌رو هستند و باید قطعی برق را تحمل کنند که این مسئله می‌تواند خسارت‌هایی برای آنها به همراه داشته باشد.
وی تصریح کرد: راه دیگر برای دامداری‌ها این است که برای تولید برق اضطراری زیرساخت ایجاد کنند که آن نیز هزینه‌بر است. ما در دامداری‌ها از فناوری موتورهای کم‌مصرف برای فن‌ها استفاده کرده‌ایم و نتیجه این بوده که مصرف برق آنها تا حد قابل توجهی کاهش پیدا کرده است.
کاشانی ادامه داد: در بسیاری از موارد با کاهش مصرف، دامداری‌ها از جرائم سنگین خارج شده‌اند و نیاز آنها به سرمایه‌گذاری برای نصب برق اضطراری نیز به‌شدت کاهش پیدا کرده است. وی افزود: برای بخشی از مخاطبان نیز با ترکیب انرژی خورشیدی این فن‌ها را راه‌اندازی کرده‌ایم که این اقدام به کاهش مضاعف مصرف برق منجر شده است. از سوی دیگر، بخشی از انرژی که از خورشید تأمین می‌شود، وابسته به وجود یا نبود برق در شبکه نیست و در نتیجه دامداری دیگر با همان میزان مشکل ناشی از قطعی برق مواجه نخواهد بود.
مدیرعامل نما موتور پیشران گفت: با ترکیب فن‌هایی که از برق شبکه و انرژی خورشیدی استفاده می‌کنند و همچنین اصلاح موتورها و کاهش مصرف آنها، در مجموع در بخش تهویه دامداری‌ها به نزدیک بیش از ۷۰ درصد کاهش مصرف برق رسیده‌ایم. وی خاطرنشان کرد: بنابراین همان‌طور که اشاره شد، میزان کاهش مصرف کاملاً وابسته به کاربرد و نیاز است و در مثال دامداری این عدد حدود ۷۰ درصد کاهش مصرف را نشان می‌دهد. دلیل دستیابی به این میزان نیز طراحی راهکار متناسب با صنعت دامداری ایران است.
کولر آبی خورشیدی و برقی با مصرف یک‌پنجم