معاونت علمی: ما متولی انحصاری صنایع خلاق نیستیم!

به گزارش پایگاه خبری پژوهندگان عصر، ششمین دورهمی شبکه زیست‌بوم خلاق (CEN) با حضور بهروز آهنگربیک، معاون ستاد فناوری‌های نرم و صنایع خلاق معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری برگزار شد. در این نشست که به نقد عملکرد دستگاه‌های دولتی در حوزه صنایع خلاق اختصاص داشت، آهنگربیک ضمن استقبال از مطالبه‌گری فعالان این حوزه، به بررسی چالش‌های ساختاری، مأموریت‌های قانونی و ضرورت‌های حکمرانی در توسعه صنایع خلاق پرداخت.

حکمرانی؛ پیش‌شرط اجتناب‌ناپذیر توسعه

آهنگربیک با تأکید بر اینکه توسعه در هیچ نقطه‌ای از جهان، چه در مدل‌های شرق آسیا و چه در کشورهای توسعه‌یافته غربی، بدون حکمرانی محقق نشده است، گفت: این تصور که می‌توان دولت را به‌طور کامل از فرآیند توسعه حذف کرد و به نتایج مطلوب دست یافت، با واقعیت‌های اقتصادی جهان سازگار نیست. تجربه جهانی ۵۰۰ سال اخیر نشان می‌دهد که حکمرانی، رکن اصلی پیشرفت است و حتی منتقدان حضور دولت در اقتصاد، در مواقع حساس به ظرفیت‌های حاکمیتی روی می‌آورند.

وی افزود: تلاش ما در ستاد، فراتر از نقش‌های تشریفاتی و نمادین است و به لایه‌های تخصصی و کارشناسی برای حل چالش‌های عینی شرکت‌ها، از جمله موانع تأمین مالی و چالش‌های صادراتی ورود می‌کند.

ستاد، متولی انحصاری صنایع خلاق نیست؛ هماهنگ‌کننده است

معاون ستاد فناوری‌های نرم و صنایع خلاق معاونت علمی در پاسخ به یکی از انتقادات اصلی مبنی بر متولی‌گری معاونت علمی، ساختار قانونی این نهاد را توضیح داد: این ستاد، متولی انحصاری صنایع خلاق کشور نیست؛ بلکه بر اساس تکالیف مندرج در نقشه جامع علمی کشور و ابلاغیه شورای عالی انقلاب فرهنگی، نقش «هماهنگ‌کننده» و «تسهیل‌گر» را بر عهده دارد.

وی ادامه داد: صنایع خلاق در ایران با سه بعد صنعتی، اقتصادی و فناورانه تعریف شده است. وجود نزدیک به ۱۹ دستگاه فرهنگی با مأموریت‌های متنوع و گاه غیرهم‌راستا، ضرورت ایجاد یک نهاد بالادستی برای هم‌افزایی را ایجاب می‌کرد. ستاد فناوری‌های نرم با هدف ایجاد همرسانی میان این دستگاه‌ها تشکیل شد تا از جزیره‌ای عمل کردن نهادهای فرهنگی جلوگیری کند.

تعریف ۴ کارویژه برای توسعه صنایع خلاق

آهنگربیک در تشریح کارویژه‌های این ستاد، چهار محور «سیاست‌گذاری، نهادسازی، شبکه‌سازی و حمایت» را به‌عنوان ارکان اصلی فعالیت برشمرد و گفت: در حالی که اکثر فعالان تنها بُعد حمایتی (مانند تسهیلات صندوق نوآوری و شکوفایی) را می‌شناسند، مأموریت اصلی ما تغییر ریل از بودجه‌های حمایتی به سمت اقتصادِ مقیاس‌پذیر و دلاری است؛ چرا که صنایع خلاق تا زمانی که به اقتصاد دلاری نرسد، نمی‌تواند جهش واقعی ایجاد کند.

پذیرش خطای مدل‌های گذشته و ضرورت بازنگری

یکی از بخش‌های مهم سخنان آهنگربیک، اذعان به اشتباهات اجرایی معاونت علمی در ادوار گذشته بود. وی گفت: ما در مدیریت خانه‌های نوآوری و مراکز خلاق، خطاهایی داشته‌ایم که نیاز به بازنگری جدی دارند. به‌عنوان مثال، استفاده از مدل‌های سنتی منتورینگ که در آن اساتید دانشگاهی فاقد تجربه کارآفرینی به مشاوره می‌پرداختند، اشتباه بود. ما از نقد صریح فعالان استقبال می‌کنیم؛ چرا که اکوسیستمی که امروز از عملکرد معاونت علمی مطالبه‌گری می‌کند، حاصل بذری است که خودِ ما کاشته‌ایم.

معاون ستاد فناوری‌های نرم در پاسخ به تفاوت جایگاه این ستاد با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تأکید کرد: تفاوت بنیادین ما در بدنه کارشناسی است. وزارت ارشاد اگرچه متولی اصلی فرهنگ است، اما فاقد بدنه تخصصیِ متمرکز بر «فناوری» است. در مقابل، معاونت علمی با بهره‌گیری از نیروی انسانی جوان، نخبه و تحصیل‌کرده در دانشگاه‌های تراز اول کشور، نگاهی کاملاً فنی و نوآورانه به صنایع خلاق دارد. این بدنه جوان و منعطف، برخلاف ساختارهای صلب و بوروکراتیک، زبانِ فعالان زیست‌بوم را به‌خوبی درک می‌کند.

وی در پایان با تأکید بر لزوم توسعه کمی و کیفی خانه‌های خلاق برای تأثیرگذاری بیشتر در بودجه‌ریزی‌های ملی، تصریح کرد: ما به دنبال ایجاد اکوسیستمی هستیم که نه تنها در برابر معاونت علمی، بلکه در برابر تمام دستگاه‌های دولتی پرسشگر و مطالبه‌گر باشد؛ چرا که این پویایی، ضامن سلامت و توسعه پایدار صنایع خلاق در کشور است.