پوشیدن کفش؛ راز ظرافت پاهای ما در مقایسه با نئاندرتال‌ها!

پوشیدن کفش به احتمال زیاد موجب شده است که پاهای انسان‌ها نسبت به پاهای نئاندرتال‌ها ظریف‌تر شود.

به گزارش پایگاه خبری پژوهندگان عصر، یک مطالعه جدید که به مقایسه استخوان پاشنه نئاندرتال‌ها و انسان‌های امروزی پرداخته، نشان می‌دهد که استفاده از کفش و کاهش تحرک، از عوامل اصلی تغییر شکل پاهای ما بوده است.

پاهای انسان‌های امروزی نسبت به نئاندرتال‌ها ظریف‌تر هستند و این پژوهش جدید نشان می‌دهد که سبک زندگی کم‌تحرک و استفاده مداوم از کفش، به ویژه کفش‌های سفت، ممکن است در تغییر شکل استخوان پاشنه انسان نقش داشته باشد.

پژوهشگران هفت استخوان پاشنه متعلق به نئاندرتال‌ها را با ۶۴ نمونه از انسان‌های خردمند مقایسه کردند. این نمونه‌ها از گروه‌های مختلفی شامل شکارچی‌گردآورندگان دوره پارینه‌سنگی و جوامع عصر آهن تا انسان‌های ساکن ایتالیا پس از انقلاب صنعتی انتخاب شده بودند. نتایج نشان داد که استخوان پاشنه نئاندرتال‌ها در مقایسه با انسان‌های امروزی کوتاه‌تر، اما ضخیم‌تر، پهن‌تر و حجیم‌تر بوده است.

استخوان پاشنه نئاندرتال‌ها کوتاه‌تر، اما پهن‌تر و بلندتر بود. این ساختار به پاشنه و در نتیجه کل پا هنگام راه رفتن آزادی بیشتری برای چرخش به طرفین می‌داد. چنین انعطافی احتمالاً به نئاندرتال‌های سنگین‌وزن کمک می‌کرد تا هنگام عبور از سطوح سنگی، شیب‌دار و ناهموار، تعادل خود را بهتر حفظ کنند.

در مقابل، همین پاشنه پهن و حجیم احتمالاً برای دویدن طولانی و یکنواخت چندان بهینه نبود. پژوهشگران بیان می‌کنند که این ویژگی با این تصور سازگار است که نئاندرتال‌ها هنگام شکار بیشتر مسافت‌ها را با راه‌رفتن طی می‌کردند و برخلاف برخی انسان‌های امروزی، کمتر به دویدن استقامتی و تعقیب طولانی‌مدت شکار متکی بودند.

بخش جالب این مطالعه زمانی مشخص شد که پژوهشگران استخوان‌های انسان‌های باستانی را با نمونه‌های امروزی مقایسه کردند. به نوشته آی‌اف‌ال‌ساینس، استخوان پاشنه انسان‌هایی که پیش از رواج گسترده کفش زندگی می‌کردند، در برخی ویژگی‌ها بیشتر به نئاندرتال‌ها شباهت داشت تا به انسان‌های امروزی.

برای مثال، عرض و ارتفاع استخوان پاشنه در شکارچی‌گردآورندگان و برخی جوامع عصر آهن که عمدتاً پابرهنه بودند، تفاوت چشمگیری با نمونه‌های نئاندرتال نداشت. در مقابل، استخوان پاشنه انسان‌های جوامع پساصنعتی باریک‌تر و ظریف‌تر بود.

پژوهشگران بر اساس این تفاوت‌ها احتمال می‌دهند که پای انسان مدرن نسبت به اجداد باستانی آزادی کمتری برای چرخش به طرفین داشته باشد. یکی از توضیحات احتمالی، استفاده از کفش‌های سفت است که حرکت طبیعی پا، به‌خصوص چرخش آن به سمت بیرون را محدود می‌کند.

استفاده از کفش‌های سفت و محکم، از عوامل اصلی محدود کردن حرکت طبیعی پا و تغییر شکل استخوان پاشنه است. کاهش میزان تحرک روزانه نیز می‌تواند عامل دیگری باشد. زندگی انسان مدرن در مقایسه با شکارچی‌گردآورندگان باستانی معمولاً شامل پیاده‌روی کمتر و حرکت محدودتر در محیط‌های طبیعی و ناهموار است. در چنین شرایطی، استخوان‌های پا نیز فشار مکانیکی متفاوتی را تجربه می‌کنند.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که نمی‌توان تفاوت پای نئاندرتال و انسان امروزی را فقط به کفش نسبت داد. نئاندرتال‌ها بدن تنومندتر و وزن بیشتری داشتند و همین مسئله به‌تنهایی می‌توانسته به استخوان‌های ضخیم‌تر و مقاوم‌تر در پا منجر شود. عوامل دیگر مانند تفاوت‌های ژنتیکی، محیط زندگی، رژیم غذایی و میزان فعالیت بدنی نیز احتمالاً بر شکل استخوان پاشنه اثر گذاشته‌اند.

نویسندگان مطالعه در نهایت می‌گویند که استخوان پاشنه ظریف‌تر بیشتر در جمعیت‌های کم‌تحرک و پساصنعتی دیده می‌شود و استفاده از کفش، همراه با کاهش تحرک در محیط‌های طبیعی، احتمالاً در شکل‌گیری این تفاوت سهم داشته است. به بیان ساده، پای انسان مدرن تنها محصول تکامل ژنتیکی نیست؛ شیوه‌ای که در طول هزاران سال راه رفته‌ایم، نوع سطحی که روی آن حرکت کرده‌ایم و حتی کفشی که پوشیده‌ایم نیز ممکن است اثر خود را روی استخوان‌هایمان باقی گذاشته باشد.

این پژوهش در ژورنال Journal of Human Evolution منتشر شده است.