شمارش معکوس برای پرتاب تلسکوپ رومن؛ ناسا آماده سفر به فضاست

شمارش معکوس برای پرتاب تلسکوپ رومن؛ تلسکوپ نسل بعدی ناسا به زودی زمین را ترک خواهد کرد.

به گزارش پایگاه خبری پژوهندگان عصر، اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود، تلسکوپ فضایی رومن روز یکشنبه بعدازظهر ساعت ۱۴:۵۶ به وقت ایران با موشک فالکون هوی پرتاب خواهد شد.

تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن، با هزینه ۴٫۳ میلیارد دلار، پس از عبور از موانع مختلف، از جمله تلاش‌های دولت دونالد ترامپ برای متوقف کردن ساخت آن، به سکوی پرتاب رسیده و قرار است در بعدازظهر یکشنبه از فلوریدا به فضا پرتاب شود.

در صورت عدم بروز مشکلات فنی در لحظه آخر و مساعد بودن وضعیت آب و هوا در تابستان فلوریدا، تلسکوپ رومن ساعت ۷:۲۶ صبح به وقت ساحل شرقی آمریکا (۱۴:۵۶ به وقت ایران) سفر خود به اعماق فضا را آغاز خواهد کرد.

این تلسکوپ که یکی از اهدافش جست‌وجوی سیاره‌های فراخورشیدی و کشف سرنخ‌هایی درباره شکل‌گیری دنیاهای بیگانه است، در کنار تلسکوپ‌های فضایی هابل و جیمز وب، به تاریخ پرافتخار اکتشافات فضایی ناسا خواهد پیوست.

تلسکوپ رومن به عنوان تلسکوپ پرچمدار بعدی ناسا، تقریباً ۱۰ سال در حال ساخت بوده و با وجود داشتن قطر آینه‌ای مشابه با تلسکوپ هابل، چندین برابر از آن قدرتمندتر است. به گفته ناسا، دوربین فروسرخ ۳۰۰ مگاپیکسلی رومن تصاویری با همان وضوح و تفکیک‌پذیری هابل ثبت خواهد کرد، اما میدان دید آن حداقل ۱۰۰ برابر بزرگ‌تر خواهد بود.

تلسکوپ رومن بر فراز موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس پرتاب خواهد شد. این تلسکوپ همچنین به ابزاری تخصصی به نام تاج‌نگار (کرونوگراف) مجهز است که نور خیره‌کننده ستاره‌ها را مسدود کرده و تصویربرداری دقیق از سیاره‌های پیرامون آن‌ها را تسهیل می‌کند.

ناسا پیش‌بینی می‌کند که تصاویر رومن «دنیاهای غول‌پیکری را نمایان کند که از ابرمشتری‌های داغ و جوانی که تاکنون با تصویربرداری مستقیم شناسایی شده‌اند، قدیمی‌تر و سردتر هستند و در مدارهایی نزدیک‌تر به دور ستاره والدشان می‌چرخند.»

مقصد رومن نقطه لاگرانژی ۲ (L2) است؛ یک مکان آرام در فضا که حدود یک‌ونیم میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد. این تلسکوپ در همان مدار پیچیده‌ای مستقر خواهد شد که تلسکوپ جیمز وب نیز در آن قرار دارد، هرچند دو تلسکوپ فاصله زیادی از یکدیگر خواهند داشت.

رومن به عنوان جانشین هابل و وب محسوب نمی‌شود؛ این دو تلسکوپ به ترتیب در سال‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۲۱ به فضا پرتاب شدند. در عوض، رومن برای پشتیبانی و گسترش مأموریت‌های آن‌ها طراحی شده و در عین حال، اکتشافات مستقلی نیز انجام خواهد داد.

ناسا اعلام کرده است که تصاویر پانورامای گسترده رومن، «اهداف جالبی را نمایان خواهند کرد که هابل می‌تواند با استفاده از نور فروسرخ، مرئی و فرابنفش آن‌ها را بررسی کند تا چشم‌انداز جامع‌تری ارائه دهد». پس از آن، جیمز وب «می‌تواند با استفاده از آینه بزرگ‌تر و دید قدرتمندتر خود، مشاهداتی به مراتب دقیق‌تر و واضح‌تر انجام دهد.»

در همین حال، رومن نیز قادر خواهد بود نواحی پیرامون اجرامی را که هابل یا وب رصد می‌کنند، بررسی کند تا تصویر گسترده‌تری از محیط اطراف آن‌ها ارائه دهد. ناسا انتظار دارد نخستین تصاویر رومن اوایل سال ۲۰۲۷، پس از ماه‌ها کالیبراسیون و آزمایش در مدار نهایی، منتشر شوند. این تصاویر به صورت عمومی در دسترس قرار خواهند گرفت و فرصتی کم‌سابقه برای تحلیل داده‌ها در اختیار ناسا، پژوهشگران حرفه‌ای و اخترشناسان آماتور قرار می‌دهند.

تلسکوپ رومن حدود ۱۲٫۸ متر ارتفاع و نزدیک به ۸ هزار کیلوگرم وزن دارد.

جولی مک‌انری، دانشمند ارشد پروژه مأموریت رومن در ناسا، بیان کرده است که نیاز به ساخت چنین تلسکوپی در پایان قرن گذشته مطرح شد؛ هرچند ناسا تازه در سال ۲۰۱۶ مرحله توسعه آن را آغاز کرد و تأیید کل پروژه و آغاز ساخت آن نیز تا سال ۲۰۲۰ طول کشید.

مک‌انری در یک مصاحبه اخیر گفت: «یکی از انگیزه‌های ساخت رومن، کشف این موضوع بود که جهان ما صرفاً در حال انبساط نیست، بلکه این انبساط در حال شتاب‌گرفتن است.» او در توضیح این موضوع افزود: «مثل این است که توپی را به هوا پرتاب کنید و به‌جای اینکه توپ دوباره پایین بیاید، همچنان با سرعت از شما دور شود. خصوصیتی کاملاً بنیادی درباره ماهیت خود جهان وجود دارد که ما آن را درک نمی‌کنیم و رومن از ابتدا با هدف پاسخ‌دادن به این پرسش‌ها و فراهم‌کردن داده‌های موردنیاز برای بررسی آن‌ها ساخته شده است.»

اگر رئیس‌جمهور آمریکا مطابق میل خود عمل کرده بود، رومن هرگز به سکوی پرتاب نمی‌رسید. پیشنهاد کاخ سفید در سال ۲۰۲۵ برای کاهش چشمگیر بودجه علمی ناسا که تحلیلگران آن را «کاهش بودجه در حد انقراض» توصیف کرده بودند، شامل لغو پروژه رومن نیز می‌شد. اما کنگره در ژانویه ۲۰۲۶ این پیشنهاد را قاطعانه رد کرد و بودجه ناسا برای سال مالی ۲۰۲۶ را به ۲۴٫۴ میلیارد دلار بازگرداند.

با این حال، دولت ترامپ ظاهراً هنوز بی‌خیال نشده است و بار دیگر در تلاش است تا برای سال مالی ۲۰۲۷، بودجه این سازمان را کاهش دهد. دولت خواهان ۲۳ درصد کاهش در بودجه کلی ناسا و رساندن آن به ۱۸٫۸ میلیارد دلار است و پیشنهاد کرده بودجه پروژه‌های علمی این سازمان نیز ۴۶ درصد کاهش پیدا کند؛ اقدامی که به گفته انجمن سیاره‌شناسی، به پایان بیش از ۵۰ مأموریت منجر خواهد شد.

پرتاب برنامه‌ریزی‌شده رومن در روز یکشنبه همچنین آخرین پرواز موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس خواهد بود. شرکت متعلق به ایلان ماسک در حال کنار گذاشتن این موشک، همراه با موشک‌های کوچک‌تر فالکون ۹ است تا تمرکز خود را بر استارشیپ بگذارد؛ سامانه پرتاب چندمنظوره جدیدی که قرار است در نهایت انسان‌ها را به ماه و مریخ اعزام کند.