نخستین جراحی مغز با کمک آنی هوش مصنوعی با موفقیت به پایان رسید

نخستین جراحی مغز با حمایت آنی هوش مصنوعی با موفقیت انجام شد. مردی ۴۸ ساله از بریتانیا به عنوان نخستین بیمار در جهان شناخته می‌شود که جراحان در حین جراحی مغز با کمک هوش مصنوعی توانستند بینایی او را حفظ کنند.

برای نخستین بار در تاریخ پزشکی، جراحان در حین جراحی مغز از هوش مصنوعی به‌صورت زنده استفاده کردند و تومور بیمار را خارج کردند. ریس هیبرت، مردی ۴۸ ساله از بدفوردشر انگلستان، به دلیل وجود توموری که بخشی از بینایی‌اش را تحت تأثیر قرار داده بود، تحت عمل جراحی قرار گرفت و جراحان با استفاده از یک سامانه نوین موفق به برداشتن تومور و حفظ بینایی او شدند.

به گزارش پایگاه خبری پژوهندگان عصر، تومور هیبرت که در سال ۲۰۲۴ شناسایی شد، بر روی غده هیپوفیز او قرار داشت؛ ساختاری به اندازه یک تیله که در پایه مغز واقع شده و در نزدیکی رگ‌های خونی حیاتی مانند سرخرگ‌های کاروتید و همچنین عصب‌های بینایی قرار دارد. این تومور غیرسرطانی با وارد کردن فشار به عصب‌های بینایی، منجر به از دست رفتن بخش زیادی از دید محیطی هیبرت شده و زندگی روزمره او را به‌شدت مختل کرده بود، به‌طوری‌که برای راه رفتن نیز به کمک نیاز داشت.

جراحی در چنین ناحیه‌ای از مغز که بسیار فشرده و حساس است، به شدت پرخطر است؛ زیرا حتی تغییرات کوچک در محل جراحی می‌تواند به عصب‌ها یا رگ‌های حیاتی آسیب برساند و عواقبی مانند نابینایی دائمی یا سکته به همراه داشته باشد. در روش‌های معمول، جراحان پیش از عمل اسکن‌های مغزی بیمار را بررسی می‌کنند تا ساختارهای این ناحیه را شناسایی کرده و مناسب‌ترین مسیر را برای دسترسی به تومور انتخاب کنند.

هیبرت به‌عنوان داوطلب در یک کارآزمایی بالینی، تحت عمل جراحی با کمک سامانه جدید هوش مصنوعی قرار گرفت. این سامانه با استفاده از صدها ویدئوی جراحی آموزش دیده و برای شناسایی ساختارهای حیاتی، ابزارهای جراحی و تعامل ابزارها با بافت طراحی شده است.

جراحی به‌طور کامل توسط انسان انجام و کنترل شد. این سامانه برخلاف رویکردی که به اسکن‌های پیش از جراحی متکی است، در حین عمل، ویدیوی زنده جراحی را تحلیل کرده و بازخورد لحظه‌ای به تیم جراحی ارائه می‌دهد. این فناوری در مؤسسه هاکس در کالج دانشگاهی لندن توسعه یافته است.

سوفیا بانو، دانشیار رباتیک و هوش مصنوعی در کالج دانشگاهی لندن و سرپرست فنی سامانه، اظهار داشت: «این سامانه با یادگیری از صدها ویدئوی جراحی، با طیف وسیعی از نمونه‌های جراحی روبه‌رو شده است؛ تجربه‌ای که ممکن است برای یک جراح سال‌ها طول بکشد. این سامانه به گونه‌ای طراحی شده که بتواند آناتومی حیاتی، ابزارهای جراحی و تعامل با بافت را در زمان واقعی تشخیص دهد و در عمل‌های بسیار ظریف از جراح پشتیبانی کند.»

پزشکان پس از خروج موفقیت‌آمیز تومور، شاهد بهبود سریع بینایی هیبرت بودند. او بیان کرد: «وقتی به‌هوش آمدم، می‌توانستم همه‌چیز را در اتاق به وضوح ببینم. احساس می‌کنم برای همه‌چیز اطرافم یک دید پانورامای ۳۶۰ درجه دارم.» هیبرت تنها یک هفته پس از عمل توانست بدون عینک و عصا به‌طور مستقل راه برود.

با وجود این دستاورد نوین، تیم سازنده تأکید دارد که جراحی همچنان به‌طور کامل توسط انسان انجام و کنترل شده و هوش مصنوعی تنها نقش پشتیبان را ایفا کرده است. این فناوری با شناسایی دقیق‌تر ساختارهای حیاتی مغز در حین عمل، به جراحان کمک می‌کند تا تصمیمات دقیق‌تری اتخاذ کرده و خطر آسیب به این ساختارها را کاهش دهند.

این سامانه تاکنون به‌عنوان ابزاری پژوهشی و آموزشی برای جراحان مورد استفاده قرار گرفته و عمل ریس هیبرت، نخستین مورد استفاده از آن بر روی یک بیمار در جریان جراحی واقعی محسوب می‌شود.