هشدار پزشکان: میکروپلاستیکها میتوانند شریانها را مسدود کنند و باعث سکته شوند
تیمی از دانشمندان به رهبری دانشگاه کالیفرنیا در ریورساید به موشهای آزمایشگاهی میکروپلاستیک خوراندند و دریافتند که این ذرات ظاهراً باعث افزایش چشمگیر تجمع پلاک در شریانها میشوند؛ پدیدهای که به تصلب شرایین معروف است. نکته جالب اینجاست که این اثر فقط در موشهای نر مشاهده شد. محققان نتایج پژوهشهای خود را در مجله Environment International منتشر کردهاند.
وقتی محققان شریانهای مسدودشده این موشهای نر را بررسی کردند، دریافتند که میکروپلاستیکها تغییرات منفی در سلولهای پوشاننده رگهای خونی ایجاد میکنند و با فعالسازی برخی ژنها، فرایند تجمع ضایعات پلاکی را تحریک میکنند. این خبر برای هر کسی که به سلامت قلب خود اهمیت میدهد نگرانکننده است، زیرا به نظر میرسد این ذرات فراگیر درحال تضعیف یکی از حیاتیترین دستگاههای بدن ما هستند.
«چانگچنگ ژو»، پژوهشگر اصلی این تحقیق و استاد علوم زیستپزشکی در دانشکده پزشکی دانشگاه کالیفرنیا، گفت: «مطالعه ما تاکنون یکی از قویترین شواهد را ارائه میدهد که نشان میدهد میکروپلاستیکها ممکن است بهطور مستقیم در بروز بیماریهای قلبی–عروقی نقش داشته باشند، نه اینکه صرفاً با آنها همبستگی داشته باشند. اگرچه سازوکار دقیق این موضوع هنوز مشخص نیست، عواملی مانند کروموزومهای جنسی و هورمونها، بهویژه اثرات محافظتی استروژن، ممکن است در این میان نقش داشته باشند.»
برای انجام این پژوهش، تیم تحقیقاتی از موشهای آزمایشگاهی استفاده کرد که بهصورت ژنتیکی مستعد ابتلا به تصلب شرایین بودند. سپس آنها را به مدت ۹ هفته تحت رژیم غذایی کمکلسترول و کمچربی قرار دادند و همزمان به آنها میکروپلاستیکهایی به میزان ۱۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن خوراندند. پژوهشگران این مقدار میکروپلاستیک را انتخاب کردند، زیرا به گفته خودشان در سطحی قرار دارد که از نظر محیطزیستی مرتبط تلقی میشود و مشابه میزانی است که انسانها ممکن است از طریق غذا و آب آلوده با آن مواجه شوند.
دانشمندان مشاهده کردند که در موشهای نر، ریشه آئورت با افزایش ۶۳ درصدی تجمع پلاک مواجه شد؛ درحالیکه در شریان براکیوسفالیک (رگ مهم دیگری که خونرسانی به سر و قلب را برعهده دارد) تجمع پلاک به رقم چشمگیر ۶۲۴ درصد رسید. اما جالب این است که در موشهای ماده، هیچ افزایش قابلتوجهی در تجمع پلاک مشاهده نشد.