نشست هماندیشی «چشم انداز پژوهش در کشور»
این نشست در باغموزه نگارستان برگزار شد و استادان پیشکسوت و صاحبنظران دانشگاهی در حوزههای مختلف، درباره موضوع «چشم انداز پژوهش در کشور و شناسایی ظرفیتهای پیشِرو و ارائه راهکارهای عملی برای جهش علمی» به گفتوگو و تبادل نظر پرداختند.
این نشست با سخنرانی سعید خدایگان، قائم مقام بنیاد ملی نخبگان آغاز شد که در ابتدای سخنان خود با ارائه تحلیل آماری از روند بروندادهای علمی کشور در دورههای مختلف، عوامل اثرگذار هر دوره را تبیین کرد و گفت: دهه ۸۰ دوران شکوفایی علمی کشور بود و با جهش علمی، ایران به جایگاه جهانی ویژه و موقعیت ممتاز منطقهای دست یافت. دهه ۹۰ نیز دوره کاربردیسازی علم و توسعه شرکتهای دانشبنیان بود.
در ادامه، با تشریح برخی عوامل و چالشها در سالهای پایانی دهه ۹۰ تا ۱۴۰۲ افزود: رشد علمی کشور در این دوران دچار افت و منفی شد، که با انجام برخی اقدامات و رفع برخی از مشکلات، از سال ۱۴۰۳ بار دیگر تولیدات علمی کشور با روندی رو به رشد همراه شد که میتوان آن را نقطه عطفی در بازگشت ظرفیتهای علمی به مسیر مثبت و پویا دانست.
جواد صالحی دبیر این نشست نیز با ارائه آماری از وضعیت فعلی تولیدات علمی کشور، اعلام کرد رتبه علمی کشور از ۱۴ به ۱۷ رسیده است و بر این نکته تأکید کرد: با بررسی دقیق عوامل و اجرای راهکارهای عملیاتی، میتوان این جایگاه را با سرعتی بیشتر ارتقا داد.
در این نشست، استادان پیشکسوت مجموعهای از عوامل مؤثر در شرایط فعلی پژوهش را مطرح کردند و بر اهمیت افزایش انگیزه در میان جوانان و تقویت شرایط حمایتی برای اعضای هیئت علمی و پژوهشگران تأکید داشتند. از جمله موضوعات مورد اشاره میتوان به ضرورت ارتقای سطح رفاه و امنیت شغلی پژوهشگران، افزایش استمرار حمایت از دانشجویان نخبه برای ایجاد آرامش فکری و تمرکز بیشتر بر پژوهش، و نیز تقویت حمایتهای مادی و معنوی از نخبگان فعال اشاره کرد.
همچنین شرکتکنندگان بر اهمیت گسترش تعاملات علمی بینالمللی و تسهیل شرایط حضور پژوهشگران در کنفرانسها، فرصتهای مطالعاتی و همکاریهای جهانی تاکید کردند و این موضوع را زمینهساز افزایش ظرفیت علمی کشور دانستند.
در کنار آن، نوسازی تجهیزات و بهبود زیرساختهای پژوهشی نیز به عنوان یکی از محورهای کلیدی برای ارتقای کیفیت تحقیقات مطرح شد.
در بخش دوم نشست، بسیاری از استادان بیان کردند که تولیدات علمی کشور بهصورت کامل از ظرفیت موجود بهرهبرداری نمیکند و این خود نشاندهنده وجود ذخیره قابل توجهی از توان علمی در کشور است؛ ظرفیتی که با سیاستهای انگیزشی و حمایتهای پایدار میتواند دوباره فعال شود و زمینهساز جهش علمی تازهای شود.
از جمله پیشنهادهای مطرحشده در نشست، تشکیل یک گروه حمایتی منسجم برای پیگیری مطالبات پژوهشگران و تسهیل ارتباطات علمی، فراهمسازی امکانات لازم برای مراودات علمی بینالمللی (از جمله دسترسی به ابزارهای پرداخت و ایجاد مسیرهای امن ارتباطی برای تعاملات علمی جهانی)، تقویت شبکهسازی میان استادان و شکلدهی گروههای پژوهشی جدید، بازنگری در نظام توزیع بودجه دانشگاهها و نحوه تخصیص منابع پژوهشی، و همچنین افزایش دامنه خدمات بنیاد ملی نخبگان به دانشجویان خلاق و مسئلهمحور عنوان شد.
در این نشست استادان برجستهای از جمله علیرضا ذاکر مشوق، محمدرضا هرمزینژاد، علیرضا فرومدی، حسامالدین ارفعی، سعید بهزادیپور، غلامعلی افروز، علیرضا اکبرزاده توتونچی، مهدی پناهی، عاطفه علیپور، خسرو خواجه و یعقوب فتحالهی سخنرانی کردند.
همچنین رحمت ستوده قرهباغ، شاهین آخوندزاده، سیدکاظم علویپناه، محمد عبدالهی، حمید وحید دستجردی، فریدون عزیزی، محمدرضا نقوی، مهدی بلالیمود، محمدرضا موحدی و سمانه جلیلی نیز دیدگاهها و پیشنهادهای خود را مطرح کردند.
در پایان نشست مقرر شد موضوعات مطرحشده جمعبندی و بررسی شود و نتایج آن در قالب بستههای پیشنهادی جهت استفاده در سیاستگذاری و برنامهریزی در مدیریت فضای علمی کشور تدوین و ارائه شود.