طراحی کمپلکسهای دو هستهای برای تولید داروهای درمان سرطان
برای درمان سرطان تحقیقات زیادی انجام شدهاست. برخی از محققان بهدنبال پیشگیری و برخی دیگر بهدنبال کشف روش های درمانی مناسبتر برای این بیماری هستند. بنیاد ملی علم ایران از طرح های تحقیقاتی در همه زمینههای مربوط به سرطان حمایت میکند.
«طراحی کمپلکسهای دو هستهای اورگانوپلاتین و قلع: سنتز، شناسایی و ساختار کریستالوگرافی» عنوان طرح پژوهشی بدری زمان مؤمنی عضو هیئتعلمی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی است که با حمایت بنیاد ملی علم ایران به پایان رسانده است.
مؤمنی با مدرک دکتری تخصصی شیمی معدنی از دانشگاه شیراز درباره این طرح توضیح داد: داروهای شناخته شده بر پایه پلاتین مانند سیسپلاتین و اکسالیپلاتین معمولاً در درمان بسیاری از سرطانها تجویز میشوند و درصورت مؤثر بودن، استفاده از آنها به اثرات فرعی محدودیت در مقدار استفاده و عوارض جانبی آنها بستگی دارد. تحقیقات در طراحی نسل جدید داروهای ضدسرطان بر پایه پلاتین در دنیا در حال انجام است.
این محقق و پژوهشگر در ادامه بیان کرد: اخیراً، اهمیت برهمکنش-های غیرکووالانسی در خواص فتوفیزیکی ترکیبات پلاتین در طراحی داروهای جدید ضدسرطان نشان داده شده است.
تعداد زیادی از داروهای ضدسرطان بر پایه پلاتین در سالهای اخیر بر پایه درشت مولکولها و پلیمرهای پلاتین طراحی شدهاند که عوارض کمتری نسبت به سیسپلاتین داشتهاند و در بیشتر موارد مکانیسم عملکرد آنها مشابه با داروهای سنتی ضدسرطان پلاتین است.
مومنی ادامه داد: اخیراً، ترکیبات دوتایی فلزات پلاتین-قلع مورد توجه زیادی قرار گرفته است که بهدلیل اهمیت کاربرد این خانواده از ترکیبات در حوزه کاتالیزور، نانومواد، طراحی ترکیبات با خاصیت ضدسرطانی، کلاسترها و شیمی ابرمولکولها است.
وی تصریح کرد: برای اولین بار واکنش اکسایش-افزایش کمپلکسهای پلاتین(II) شامل با ترکیبات جدید اورگانوقلع(IV) انجام شدهاند. در این طرح تحقیقاتی، برای اولین بار موفق به تهیه یک سری جدید از ترکیبات پلاتین شدیم که از طریق سایر روشها نمیتوان آنها را تهیه کرد. از آنجا که هر دو فلز قلع و پلاتین در پزشکی دارای خاصیت ضدسرطانی بالایی دارند، پیشبینی میشود که این ترکیبات دارای قابلیت بالقوهای داشته باشند. علیرغم تحقیقات زیاد در این رابطه، نقش کمک کاتالیزوری قلع ناشناخته باقی مانده است.
مؤمنی در پایان خاطر نشان کرد: نتایج این طرح میتواند پژوهشگران را تشویق به ادامه این حوزه تحقیقاتی و طراحی داروهای جدید در نسل جدید در آینده کند.