دیپلماسی علمی وزارت علوم در روزهای جنگ
به گزارش خبرنگار پژوهندگان عصر، همزمان با جنگ سوم تحمیلی و در ادامه دوره آتشبس، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مجموعهای از اقدامات دیپلماتیک را در حوزه علمی دنبال کرده است؛ اقداماتی که به گفته مسئولان این وزارتخانه، با هدف حفظ جایگاه دانشگاههای ایران در عرصه بینالمللی و مقابله با فشارهای خارجی انجام شده است.
در روزهایی که برخی دانشگاهها و مراکز علمی کشور هدف حملات موشکی قرار داشتند، حسین سیمایی، وزیر علوم، با برگزاری نشستها و تماسهای بینالمللی تلاش کرد پیام تداوم فعالیت علمی ایران را به مجامع جهانی منتقل کند. بررسیها نشان میدهد وزارت علوم طی این مدت با مقامهای علمی و آموزشی کشورهای عراق، ترکیه، ارمنستان، پاکستان، بلاروس و چین در ارتباط بوده است.
وزارت علوم این تحرکات را بخشی از راهبرد کلان «دیپلماسی علمی» عنوان کرده؛ راهبردی که با هدف خنثیسازی فشارهای بینالمللی و بازگرداندن دانشگاههای ایران به جایگاه خود در نهادهای جهانی دنبال میشود.
در شرایطی که کشور تحت حملات گسترده قرار داشت و زیرساختهای ارتباطی از جمله اینترنت با اختلال مواجه بود، دیپلماسی علمی تنها محدود به همکاریهای دانشگاهی نماند و به ابزاری برای انتقال روایت ایران از جنگ نیز تبدیل شد. کارشناسان معتقدند ارتباط با دانشگاهها و نهادهای علمی جهان میتواند نقش مهمی در برجستهسازی آسیبهای واردشده به مراکز آموزشی و غیرنظامی ایفا کند.
وزیر علوم در رایزنیهای خود همواره بر مصونیت دانشگاهها و مراکز علمی بر اساس قوانین بینالمللی تأکید کرده است. او با اشاره به بازدیدهای میدانی از مراکز آسیبدیده، از جمله ساختمان پژوهشگاه هوافضا، اعلام کرده که مسیر توسعه علمی ایران «بیبازگشت» است.
در همین راستا، مکاتبه وزیر علوم چین با مقامهای ایرانی در اوج بحران، از سوی برخی ناظران بهعنوان یکی از نقاط عطف دیپلماسی علمی ایران ارزیابی میشود. در این نامه، ضمن ابراز تأسف نسبت به آسیبهای واردشده به مراکز آموزشی و دانشگاهی ایران، حمله به مراکز علمی و آموزشی مغایر با اصول انسانی و حقوق بشردوستانه توصیف شده است.
با این حال، اقدامات وزارت علوم تنها به تماسها و نشستهای دیپلماتیک محدود نمانده است. برنامهریزی برای برگزاری نمایشگاه دائمی «روایت مقاومت و جنایات علیه دانشگاهها» در مقر یونسکو در پاریس، یکی دیگر از برنامههای اعلامشده این وزارتخانه به شمار میرود؛ اقدامی که هدف آن ثبت آسیبهای واردشده به مراکز علمی ایران و جلب توجه افکار عمومی و نهادهای بینالمللی عنوان شده است.