جیوه برای همه به یک اندازه خطرناک نیست

به گزارش خبرنگار پژوهندگان عصر ،در مرکز این تحقیق، پروتئینی به نام آپولیپوپروتئین E یا ApoE قرار دارد که به بدن در مدیریت کلسترول و چربی کمک می‌کند. اکثر افراد یکی از سه نسخه این پروتئین، ApoE2، ApoE3 یا ApoE4 را دارند و اینکه کدام نسخه از آن در یک فرد وجود دارد، بر خطر ابتلا به بیماری قلبی و آلزایمر تأثیر می‌گذارد. محققان سوال جدیدی مطرح کردند: آیا نوع ApoE نحوه برخورد بدن با جیوه را نیز تغییر می‌دهد؟

ApoE4 در حال حاضر شایع‌ترین عامل خطر ژنتیکی برای بیماری آلزایمر دیررس است و با خطر بالاتر بیماری‌های قلبی عروقی مرتبط است. اکنون این مطالعه لایه دیگری به آن تصویر اضافه می‌کند.

محققان از دو روش استفاده کردند. ابتدا، آنها شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای دقیقی را برای بررسی چگونگی تعامل متیل جیوه، شکلی از جیوه که در ماهی‌های آلوده یافت می‌شود و سمی‌ترین نوع آن برای انسان است، با هر نسخه از پروتئین ApoE در سطح مولکولی انجام دادند.

ApoE2 و ApoE3 هر کدام حاوی یک واحد ساختاری خاص به نام سیستئین هستند که حامل یک جزء حاوی گوگرد است. جیوه به شدت به گوگرد جذب می‌شود و مدل‌ها نشان دادند که این دو نسخه می‌توانند پیوندهای شیمیایی پایداری با متیل جیوه تشکیل دهند و اساسا آن را نگه دارند. ApoE4 فاقد این اجزای سیستئین است و هیچ پیوند پایداری با متیل جیوه نشان نداد. بر اساس مدل‌سازی رایانه‌ای، ApoE4 ممکن است با قدرت کمتری نسبت به ApoE2 یا ApoE3 به متیل جیوه متصل شود و به طور بالقوه مقدار بیشتری از سم را برای تعامل با سایر بافت‌ها آزاد بگذارد. اما مطالعه حیوانی موش‌هایی را آزمایش کرد که به طور کامل فاقد ApoE بودند، نه موش‌هایی که گونه ApoE4 را حمل می‌کردند، بنابراین محققان هنوز باید تأیید کنند که آیا حاملان ApoE4 با خطر اضافی مشابهی روبرو هستند یا خیر.

در بخش حیوانات، ۹۷ موش نر جوان به گروه‌هایی تقسیم شدند: گروهی با عملکرد طبیعی ApoE و گروهی که با مهندسی ژنتیک هیچ پروتئین ApoE تولید نمی‌کردند. در هر گروه، دسته‌ای از آنها به مدت ۲۰ روز آب حاوی متیل جیوه با غلظت ۲۰ میلی‌گرم در لیتر نوشیدند، در حالی که دیگران آب ساده نوشیدند. سپس محققان سطح جیوه را در مو، بافت کبد و چربی بدن، همراه با کلسترول و تری گلیسیرید خون، فعالیت آنزیم‌های کبدی و نشانگرهای آسیب سلولی اندازه‌گیری کردند.