اتحاد دانشگاهها علیه نفوذ فناوری آمریکا
به گزارش خبرنگار پژوهندگان عصر ، این ابتکار با هدایت الکساندر فان هوفلن، رئیس دانشگاه رادبود و رئیس کمیته ویژه استقلال دیجیتال دنبال میشود. به گفته او، دانشگاهها دیگر نمیخواهند صرفا مصرفکننده زیرساختهای فناوری خارجی باشند، بلکه به دنبال بازتعریف جایگاه خود در اکوسیستم دیجیتال هستند.
ریشه این نگرانیها به سال ۲۰۱۹ و دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ بازمیگردد؛ زمانی که دانشگاهیان هلندی نسبت به وابستگی عمیق زیرساختهای آموزشی و پژوهشی به ایالات متحده هشدار دادند. از آن زمان، بهگفته فان هوفلن، نهتنها وضعیت بهبود نیافته، بلکه پیچیدهتر نیز شده است: «ترامپ حملات خود به آزادی آکادمیک را افزایش داد و ظهور چتباتهای هوش مصنوعی نیز شرایط را شکنندهتر کرده است».
با این حال، رهایی از سلطه دیجیتالی پروژهای ساده نیست. شرکتهای فناوری آمریکایی تقریبا در تمام لایههای زیرساخت دیجیتال دانشگاهها حضور دارند؛ از رایانهها و پلتفرمهای آموزشی گرفته تا ذخیرهسازی دادهها و ابزارهای ارتباطی. با وجود این، فان هوفلن بر مزیت اقدام جمعی تاکید میکند: «اینکه ما این کار را بهصورت مشترک انجام میدهیم یعنی در موقعیت قدرتمندی قرار داریم. با هم میتوانیم قراردادهای بهتری تحمیل کنیم».
برنامه عملیاتی این طرح چندمرحلهای است. در گام نخست، دانشگاهها باید تصویری دقیق از زیرساخت دیجیتال خود و نقاط آسیبپذیر آن ترسیم کنند. در همین راستا، دانشگاه اوترخت ابزاری طراحی کرده که قرار است در تمام دانشگاههای کشور مورد استفاده قرار گیرد.
پس از این مرحله، کمیته بر اساس دادههای بهدستآمده، پیشنهادهای مشخصی ارائه خواهد داد. یکی از اولویتهای فوری، حفاظت از دادههای پژوهشی است؛ موضوعی که بهطور مستقیم با استقلال علمی و امنیت اطلاعات مرتبط است.
در افق بلندمدت، هدف صرفا جایگزینی یک تامینکننده بزرگ با تامینکنندهای دیگر نیست، بلکه ایجاد معماری جدیدی از سیستمهای دیجیتال است. در مدل پیشنهادی، زیرساختهای دیجیتال از اجزای ماژولار و مستقل تشکیل میشوند که از تأمینکنندگان مختلف تهیه شدهاند؛ رویکردی که انعطافپذیری و کنترل بیشتری به همراه دارد.
فان هوفلن حضور دولت در این پروژه را یک مزیت کلیدی میداند، زیرا همکاری میان بخشهای مختلف میتواند به تقویت قدرت چانهزنی هلند و تسریع اجرای ابتکارات کمک کند. او در پایان بر اهمیت راهبردی این موضوع تأکید میکند: «این مسئله به هسته وجودی دانشگاهها مربوط است؛ به آزادی آکادمیک و حفاظت از دادههای ما. این واقعا یک اولویت درجه یک است… این موضوعی نیست که یکبار انجام شده و تمام شود.»