فضانوردان در نیمه پنهان ماه به دنبال چه میگردند؟
به گزارش خبرنگار پژوهندگان عصر ، فردا، دوشنبه، ۶ آوریل، اگر همهچیز طبق برنامه پیش برود، فضانوردان مأموریت آرتمیس ۲ متعلق به ناسا از سمت پنهان ماه عبور خواهند کرد. این نخستین بار از سال ۱۹۷۲ است که انسانها به همسایه آسمانی خود سر میزنند.
به نقل از نیچر، در مرکز کنترل مأموریت جانسون در هیوستون، همه نگاهها در طول این گذر ۶ ساعته به ماه دوخته خواهد شد؛ گذری که قرار است بعدازظهر به وقت تگزاس آغاز شود. به طور خاص دانشمندان علوم ماه مشتاق هستند ببینند فضانوردان چه چیزی مشاهده خواهند کرد. سمت پنهان ماه به طور قابلتوجهی با سمت نزدیک آن که رو به زمین است تفاوت دارد؛ این سمت تقریبا فاقد جریانهای گسترده گدازهای است که سمت نزدیک را شکل دادهاند، اما پوستهای ضخیمتر و تعداد بسیار بیشتری دهانه برخوردی دارد.
بر اساس مسیر فعلی فضاپیمای اوریون، دانشمندان آرتمیس ۲ در هیوستون پیشبینیهای خود را درباره آنچه فضانوردان در طول این عبور خواهند دید، بهروزرسانی کردهاند. اوریون در روز یکم آوریل از فلوریدا به فضا پرتاب شد و پس از گردش به دور زمین برای بررسی سامانههای فضاپیما، فضانوردان روز بعد موتورهای آن را روشن کرده و مسیر ماه را در پیش گرفتند.
به گفته ناسا، موقعیت ماه و خورشید به گونهای است که هنگام عبور فضانوردان، تنها ۲۰ درصد از سمت پنهان ماه توسط نور خورشید روشن خواهد بود. این موضوع تا حدی ناامیدکننده است، زیرا بسیاری از بخشهای سمت پنهان ماه هرگز پیش از این توسط چشم انسان در نور خورشید دیده نشدهاند و دانشمندان امیدوار بودند بخش وسیعتری قابل مشاهده باشد.
با این حال، دانشمندان مأموریت از دیدن ویژگیهای زمینشناسی در همان بخش روشن نیز هیجانزدهاند و نگاهی اجمالی از آنها را در اختیار نیچر قرار دادهاند.
دهانهها، درهمهجا
در صدر فهرست بسیاری از پژوهشگران، حوضه برخوردی اورینتاله (Orientale basin) قرار دارد. حوضهای چندحلقهای به عرض ۹۳۰ کیلومتر در نیمکره جنوبی ماه. این بزرگترین و جوانترین دهانه در میان بسیار دهانههایی است که در جریان یک «بارش طولانیمدت سیارکها» شکل گرفتند؛ رویدادی که با نام «بمباران سنگین پایانی» (Late Heavy Bombardment) شناخته میشود و حدود چهار میلیارد سال پیش آغاز شد.
سه حلقه هم مرکز حوضه اورینتاله احتمالاً زمانی شکل گرفتهاند که یک سیارک عظیم به ماه برخورد کرده، مواد را تبخیر کرده و آنها را مانند موجی عظیم به بیرون رانده است؛ فرآیندی که باعث فروپاشی پوسته ماه در اطراف محل برخورد شد.
کلسی یانگ، دانشمند ارشد ماه در آرتمیس ۲، میگوید این حوضه به دلیل بزرگی و جزئیاتش برای درک دهانههای برخوردی در سراسر منظومه شمسی اهمیت زیادی دارد. دانشمندان از آن بهعنوان نمونهای مرجع برای فهم نحوه شکلگیری چنین حوضههایی در سیارات دیگر استفاده میکنند. این حوضه که پیشتر توسط کاوشگرهای رباتیک تصویربرداری شده، در مرز بین سمت نزدیک و پنهان ماه قرار دارد؛ بنابراین گاهی با نوسان جزئی ماه در مدارش، ستارهشناسان روی زمین میتوانند گوشهای از آن را ببینند. اما شکوه کامل آن تاکنون واقعاً توسط انسان دیده نشده تا شاید اکنون دیده شود.
جرمی هنسن، فضانورد آرتمیس ۲، میگوید: این واقعا عظیم و بسیار پیچیده است و احتمالا میتوان ساعتها به آن خیره شد.