تشخیص همزمان چند نوع سرطان با ۱ آزمایش خون واقعا جواب میدهد؟
به گزارش خبرنگار پژوهندگان عصر ،مردی در ماشین به تلفن همراهش نگاه میکند. پیامی روی صفحه نمایش ظاهر میشود: «هیچ نشانهای از سرطان مشاهده نشده است.» مرد چشمانش را میبندد و با خیالی آسوده لبخند میزند.
این تبلیغ تلویزیونی که ماه گذشته در جریان مسابقات فوتبال آمریکایی سوپربول پخش شد، یک آزمایش خون ساده را تبلیغ میکند که نوید تشخیص علائم اولیه بیش از ۵۰ نوع سرطان را میدهد یا اطمینان از بهبودی کامل را فراهم میکند.
به نقل از نیچر، این آزمایش که گالری (Galleri) نام دارد، یکی از حدود ۴۰ آزمایش تشخیص زودهنگام چند سرطان (MCED) است که یا در حال توسعه هستند یا در حال حاضر به فروش میرسند. اما تعداد بسیار کمی از آنها تحت آزمایشهای تصادفی کنترلشده (RCTs) که استاندارد طلایی آزمایش محسوب میشوند، قرار گرفتهاند و هیچکدام از آنها از سوی نهادهای نظارتی تأیید نشدهاند.
ماه گذشته، توسعهدهندگان آزمایش گالری، شرکت زیست فناوری گریل (Grail) در منلو پارک، کالیفرنیا، جزئیاتی از اولین آزمایش تصادفی کنترلشده را منتشر کردند.
این آزمایش که با همکاری سرویس بهداشت ملی بریتانیا (NHS) انجام شد، با هدف بررسی این موضوع انجام شد که آیا گالری میتواند با کاهش تعداد سرطانهای تشخیص داده شده در مراحل پیشرفته، در کنار برنامههای غربالگری موجود، نتایج را بهبود بخشد یا خیر، اما نتایج نشان میدهد که این آزمایش به این هدف دست نیافته است.
علمی که این آزمایشها را پشتیبانی میکند، جدید نیست. محققان مدتهاست میدانند که نشانگرهای سرطان، از جمله قطعاتی از دیانای که توسط سلولهای سرطانی آزاد میشوند، میتوانند در خون، بزاق و ادرار ظاهر شوند و آزمایشهای «نمونهبرداری از بافت مایع»، در حال حاضر به طور گسترده توسط پزشکان برای نظارت بر پیشرفت سرطان و انتخاب بهترین درمانها استفاده میشوند. با این حال، تشخیص سرطان در مراحل اولیه به دلیل کمبود دیانای تومور در خون بسیار دشوارتر است.
برخی محققان میگویند که آزمایشهای چند سرطانی پتانسیل ایجاد انقلابی در تشخیص و مراقبت از سرطان را دارند، به خصوص برای انواع سرطانی که هیچ ابزار غربالگری برای آنها در دسترس نیست. برخی دیگر مخالفند و تأکید میکنند که این آزمایشها در تشخیص بسیاری از سرطانها یا حتی اکثر سرطانهای اولیه ناموفق هستند و معایب تشخیصهای نادرست برای بسیاری از افراد ممکن است برای تعداد کمی از آنها بیشتر از مزایای آنها باشد.
اریک توپول، پزشک-محقق و بنیانگذار موسسه تحقیقاتی اسکریپس در سن دیگو، کالیفرنیا، میگوید: وقتی نتیجه آزمایش منفی میشود، خوب است، اما هنوز هم ممکن است سرطان داشته باشید. من فکر میکنم با دادههایی که تاکنون دیدهایم، تبلیغ این آزمایشها غیرمسئولانه است.
حدود یک نفر از هر پنج نفر در طول زندگی خود به سرطان مبتلا میشود. این بیماری یکی از علل اصلی مرگ و میر در اکثر کشورها است و در سال ۲۰۲۲ جان حدود ۹.۷ میلیون نفر را در سراسر جهان گرفته است. تشخیص این بیماری در مراحل اولیه معمولاً به این معنی است که درمانها کمتر تهاجمی، ارزانتر و احتمالاً منجر به میزان بقای بهتر میشوند.
نیتزان روزنفلد، متخصص زیستفناوری سرطان در موسسه سرطان بارتس، دانشگاه کوئین مری لندن، میگوید بیشتر مرگهای ناشی از سرطان پس از تشخیص در مراحل پایانی رخ میدهد، زمانی که بیماری در حال پیشرفت است و به سایر قسمتهای بدن گسترش یافته است. او میگوید: دلیلش این است که ما عمدتاً به این متکی هستیم که افراد متوجه چیزی غیرمعمول در بدن خود شوند و سپس به پزشک مراجعه کنند. تنها راه حل این است که سرطانها را قبل از بروز علائم تشخیص دهیم.
این هدف برنامههای غربالگری مانند ماموگرافی برای سرطان پستان؛ کیتهای آزمایش مدفوع و کولونوسکوپی برای سرطان روده بزرگ و آزمایش پاپ اسمیر برای سرطان دهانه رحم است.
با این حال، این برنامهها به هیچ وجه بینقص نیستند. برخی افراد این آزمایشها را دردناک، شرمآور یا ناخوشایند میدانند، بنابراین میزان پذیرش آنها متفاوت است. غربالگری نیز برای اکثر انواع سرطان در دسترس نیست. برنامههای غربالگری پیشگیرانه در ایالات متحده تنها ۱۴ درصد از سرطانهای تشخیص داده شده را تشخیص میدهند – سایر برنامههای غربالگری یا مراجعه به پزشک بار سنگین را بر دوش میکشند.
غربالگری انواع بیشتری از سرطان با استفاده از آزمایشهای بررسی همزمان چند سرطان میتواند احتمال کشف ابتلا به سرطان را در افراد افزایش دهد، در حالی که در واقعیت مبتلا نیستند و این امر میتواند باعث اضطراب و نیاز به اقدامات تهاجمی بعدی شود. این خطرات برای سرطانهای نادر که غربالگری برای آنها دشوارتر است، بیشتر است.
اگرچه غربالگری، مرگ و میر ناشی از سرطان را کاهش داده است، اما محققان طی سه دهه گذشته یا بیشتر، به دنبال رویکردهای جدیدی بودهاند که بار این بیماری را بیشتر کاهش دهد. پتانسیل آزمایشهای بررسی همزمان ابتلا به چندین نوع سرطان در سادگی آنها و تشخیص زودهنگام سرطانهای بیشتر است. روزنفلد میگوید: من فکر میکنم آنها بالقوه انقلابی هستند. در بهترین حالت، اگر نتایج آزمایشها از آنها پشتیبانی کند، به یک استاندارد مراقبت تبدیل خواهند شد.