درمان امیدبخش یک نقص عصبی جنینی درون رحم
به گزارش خبرنگار پژوهندگان عصر ، ۶ زن باردار در یک آزمایش کوچک شرکت کردند که در آن سلولهای بنیادی مشتق شده از جفت به نخاع جنین اعمال شد و این درمان ایمن تشخیص داده شد.
به نقل از نیچر، سلولهای بنیادی اعمال شده به نخاع جنین در رحم میتوانند نوزادانی را که دچار عارضه شدید اسپینا بیفیدا هنگام تولد هستند که بر حرکت و کنترل ادرار آنها تأثیر میگذارد، درمان کنند. محققان پس از یک آزمایش بالینی کوچک روی ۶ نفر، گزارش میدهند که این درمان ایمن است.
اسپینا بیفیدا، وضعیتی است که در آن نخاع در طول بارداری به درستی محصور نمیشود و به شکلی بیرون زده از کمر دیده میشود. این بیماری کمتر از یک مورد از هر ۱۰۰۰ تولد را در سطح جهان تحت تأثیر قرار میدهد، اما در کشورهای کمدرآمد با نرخ بالاتری رخ میدهد. شدیدترین نوع آن، میلومننگوسل میتواند باعث تجمع بیش از حد مایع در مغز و آسیب احتمالی مغز و همچنین فلج و مشکلات کنترل مثانه و روده شود.
دایانا فارمر، جراح جنین و نوزاد در دانشگاه کالیفرنیا، دیویس، آزمایش سلول درمانی برای ترمیم میلومننگوسل در رحم (CuRE) را رهبری کرد تا ارزیابی کند که آیا درمانی با استفاده از سلولهای بنیادی مشتق شده از جفت امکانپذیر است و آیا به زنان باردار یا نوزادان آنها آسیب میرساند یا خیر.
۶ زن باردار در هفتههای ۲۴ تا ۲۵ بارداری تحت عمل جراحی قرار گرفتند. در طول این عمل، سلولهای بنیادی تولید شده از جفتهای اهدایی مستقیما به نخاع در معرض دید جنینها اعمال شدند. نویسندگان میگویند هیچ عارضهای در طول جراحیها وجود نداشت و نوزادان در حدود هفته ۳۴ بارداری بدون هیچ نشانهای از عفونت، نشت مایع مغزی نخاعی یا رشد تومور به دنیا آمدند. فارمر میگوید نگرانیهایی وجود داشت که سلولهای بنیادی میتوانند سرطانی شوند.
همه نوزادان علائمی از معکوس شدن عارضهای از بیماری خود به نام فتق مغز خلفی که در آن قسمت پشتی مغز به سمت گردن پایین میآید و گردش مایع مغزی نخاعی را مسدود میکند، نشان دادند.
کلر وایتهد، متخصص پزشکی جنین در بیمارستان سلطنتی زنان در ملبورن استرالیا، میگوید: این هیجانانگیز و مهم است که ما در این زمینه پیشرفت کنیم و به دنبال درمانهای جدید باشیم. همچنین اطمینانبخش است که این درمان آسیبی ایجاد نکرده است، اما هنوز خیلی زود است که بدانیم آیا مفید خواهد بود یا خیر. باید در مورد درمان جنینی، بسیار محتاط باشیم. نتایج مثبت در مطالعاتی با تعداد کمی از شرکتکنندگان همیشه به معنای فواید در جمعیتهای بزرگتر نیست.
در حال حاضر، زنانی که جنینهایشان مبتلا به میلومننگوسل تشخیص داده شده است، میتوانند در دوران بارداری برای بستن نقص نخاعی جنین تحت عمل جراحی قرار گیرند. اما فارمر که رهبری این آزمایش را بر عهده داشت که نشان داد این جراحی در رحم مفید بوده است، میگوید تقریبا ۶۰ درصد از کودکان پس از این عمل قادر به راه رفتن یا حرکت مستقل نیستند زیرا جراحی، آسیب به نورونهای نخاع که در اثر قرار گرفتن در معرض مایع آمنیوتیک ایجاد شده است را جبران نمیکند.
گروه فارمر اندکی پس از آنکه شینیا یاماناکا، محقق سلولهای بنیادی، در سال ۲۰۱۲ به خاطر کارش در زمینه استفاده از سلولهای بنیادی پرتوان القایی، جایزه نوبل دریافت کرد، آزمایش اینکه آیا سلولهای بنیادی میتوانند آسیب نخاعی را معکوس کنند یا خیر را آغاز کرد. این سلولها، سلولهای بالغی هستند که برای تبدیل شدن به تقریبا هر نوع سلولی در بدن، برنامهریزی مجدد شدهاند. اگرچه استفاده از سلولهای بنیادی پرتوان القایی مؤثر نبود، اما گروه فارمر در نهایت با استفاده از سلولهای بنیادی مشتق شده از جفت، ابتدا در مطالعات مبتنی بر سلول و سپس در مدلهای گوسفند، موفق شد. گوسفندانی که برای بستن نقص تحت عمل جراحی قرار گرفتند و سلولهای بنیادی را دریافت کردند، توانستند به طور مستقل بایستند و راه بروند، در حالی که گوسفندان گروه کنترل که فقط جراحی شده بودند، قادر به ایستادن و راه رفتن نبودند.
سیترا ماتار، متخصص پزشکی مادر و جنین در دانشگاه ملی سنگاپور، میگوید: دادههای حاصل از مطالعات حیوانی بسیار چشمگیر و دلگرمکننده بود. ماتار با توجه به نتایج به دست آمده در گوسفندان، میگوید که پیشبینی میکند سلولهای بنیادی برای درمان جنین انسان مبتلا به اسپینا بیفیدا مفید خواهد بود.
ماتار میگوید آنچه اکنون مورد نیاز است، دادههایی است که ایمنی و اثربخشی بلندمدت را اثبات کند، مانند دادههایی که نشان دهند آیا سلولهای بنیادی منجر به نتایج بهتری نسبت به جراحی تنها میشوند یا خیر. ما باید به آن زمان بدهیم و ببینیم که این کودکان چگونه رشد و نمو میکنند و این پنج، ۱۰ یا ۱۵ سال طول میکشد تا فواید کامل آن را ببینیم.
فارمر میگوید کودکانی که در این آزمایش شرکت کردند، باید حداقل دو ساله باشند تا بتوان هرگونه فایدهای را مشاهده کرد، زیرا تا آن زمان یاد گرفتهاند که چگونه راه بروند. گروه او برای انجام یک آزمایش بزرگتر روی ۲۹ نفر دیگر تأییدیه دریافت کرده که به محققان کمک میکند با آمار بهتری نشان دهند که آیا استفاده از سلولهای بنیادی منجر به نتایج بهبود یافته میشوند یا خیر.