جهش پرشتاب پزشکی بازساختی در دولت چهاردهم
در پی استقرار مدیریت جدید در معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری و همزمان با ادغام ستادهای «توسعه اقتصاد دانشبنیان سلامت»، «توسعه زیستفناوری» و «توسعه فناوریهای پزشکی بازساختی و سلولهای بنیادی»، طراحی و اجرای زنجیره ارزش پزشکی بازساختی و محصولات پیشرفته درمانی (ATMPs) بهصورت منسجم در دستور کار قرار گرفت. این رویکرد یکپارچه، تمامی ارکان زیستبوم شامل منابع انسانی، زیرساختهای تحقیقاتی و تولیدی، تنظیمگری، تأمین مالی و توسعه بازار را پوشش داده و منجر به دستاوردهای کمسابقه ملی و بینالمللی شده است.
در حوزه توسعه محصولات و خروجیهای فناورانه، یکی از مهمترین دستاوردهای این دوره، جهش کمسابقه در تعداد محصولات دارای مجوز رسمی است؛ بهگونهای که تا پایان سال 1403 تنها یک محصول پزشکی بازساختی دارای مجوز در کشور وجود داشت، اما این تعداد در سال ۱۴۰۴ به 7 محصول پیشرفته درمانی افزایش یافته است. این محصولات، حوزههای راهبردی سلولدرمانی، مهندسی بافت و کارتیسلدرمانی را در بر گرفته و پاسخگوی نیازهای درمانی حیاتی کشور در بیماریهایی نظیر ویتیلیگو (پیسی)، بیماری پیوند علیه میزبان (GVHD)، فلج مغزی (CP)، سوختگی، زخم پای دیابتی، آرتروز و سرطان خون (B-ALL) هستند؛ ضمن آنکه برخی از آنها دارای ماهیت فناوری مرزی و ظرفیت صادراتیاند.
همزمان با رشد کمی و کیفی محصولات، جایگاه بینالمللی ایران در پزشکی بازساختی نیز بهطور معناداری ارتقا یافته است. بر اساس آخرین آمارهای جهانی سال ۲۰۲۵، از مجموع 148 محصول ATMP دارای مجوز در جهان که تحت نظارت ۱۲ نهاد رگولاتوری معتبر بینالمللی صادر شدهاند، 7 محصول متعلق به ایران است. این دستاورد موجب ارتقای رتبه کشور از جایگاه دوازدهم به جایگاه هفتم جهانی شده و ایران را در کنار کشورهای پیشروی این حوزه قرار داده است.