دانشبنیانها در خط مقدم کاهش هزینهها؛ از جلوگیری خسارتهای میلیاردی تا صرفهجویی ارزی
تأمین پایدار ارز در شرایط فعلی به یکی از چالشهای اصلی اقتصاد تبدیل شده است، با این حال توسعه و تجاریسازی محصولات دانشبنیان بهعنوان یکی از ابزارهای مؤثر کاهش وابستگی به واردات و مدیریت هزینهها میتواند مورد توجه قرار گیرد. بررسی مجموعهای از محصولات دانشبنیان تولید داخل نشان میدهد ورود فناوریهای بومی به حوزههایی چون نیروگاه، صنعت خودرو، سلامت، نفت و پتروشیمی و کشاورزی، علاوه بر پاسخگویی به نیازهای راهبردی کشور، به کاهش خسارتهای صنعتی، صرفهجویی قابلتوجه ارزی و افزایش بهرهوری در زنجیرههای تولید منجر شده است.
آجرهای نسوز
در نیروگاههای فسیلی در محفظه احتراق تعدادی مشعل وجود دارد که در اثر سوختن با گاز، گازوئیل و یا مازوت، حرارت ایجاد میشود و گازهای حاصل از احتراق، باعث گردش پرههای توربین و در نهایت تولید برق میشوند. داخل این محفظه احتراق آجرهای نیروگاهی وجود دارند که دقیقا بالای پرههای توربین قرار دارند.
حرارت نوک مشعل گاهی به ۱۵۰۰ درجه سانتیگراد میرسد و این آجرها به شدت در معرض تنشهای مکانیکی یا شوکهای حرارتی ناشی از سرد و گرم شدن محفظه احتراق هستند و از حساسیت بسیار بالایی برخوردارند. اگر تکه کوچکی از این آجرها کنده شود و به پره توربین برخورد کند می تواند خسارت چند صد میلیارد تومانی ایجاد کند.
این آجرها توسط یکی از شرکتهای دانشبنیان، بر اساس محصول زیمنس و با کمک فناوری نانو ساخته شده و هماکنون در خیلی از نیروگاههای داخلی جایگزین نمونههای خارجی شده است.
به دلیل تحریمها تأمین این قطعات با دشواری و از کانالهای مختلف انجام میشد که منجر به افزایش قیمت نهایی محصول خارجی تا 200 دلار به ازای هر آجر شده بود. قیمت نمونه داخلی یکسوم نمونه خارجی است و این محصول صرفهجویی ارزی 3.2 میلیون دلاری را به همراه دارد.
یکی از مهمترین خواص این محصول خاصیت “فداشوندگی” در صورت بروز مشکل یا پایان طول عمر آجر است که در برخی از نمونههای خارجی که اصل نبودند، این خاصیت مشاهده نمیشد و همین عامل باعث برخورد قطعات این آجرها به پرههای توربین و ایجاد خسارتهای چند هزار میلیارد تومانی در سال میشد که با کیفیت خوب محصول داخلی این خسارتها به شدت کاهش یافته است. هزینه هر توربین نیروگاهی در سال 1402 حدود 300 میلیارد تومان برآورد شده است.
کود آهسته رهش
استفاده از یک پوشش پلیمری نانومتری بر روی گرانول اوره در کودهای آهستهرهش اوره، زمان انحلال اوره در خاک را به 40 روز افزایش داده است. اوره موجود در کود اوره معمولی بهسرعت توسط آبیاری شسته شده و منجر به آلودگی نیترات آبهای زیرزمینی و سطحی میشود.